Wat is narcisme?

Als je je in de meeste waarschuwingssignalen herkent, dan kan het zijn dat je te maken hebt met narcisme. Dit besef kan heel confronterend zijn.

Wat is narcisme precies?
 Het is een psychische stoornis; het is pathologie. Er zijn maar weinig narcisten die zich laten behandelen en de meesten trekken een spoor van vernieling. De reden dat narcisten zo beschadigend kunnen zijn, is dat zij zo ontzettend normaal kunnen overkomen en op allerlei manieren jou het gevoel geven dat het aan jou ligt. Ze zijn heer een meester in het regelen van een bliksemafleider, waardoor de schuld nooit naar hen wijst. Omdat hun gedrag zo tegenstrijdig kan zijn – binnenshuis een controlerende tiran, buitenshuis een charmante heer – ga je ernstig aan jezelf twijfelen. Als je je vertwijfeling al onder woorden durft te brengen word je vaak niet geloofd. Juist omdat narcisten hun gedrag in de buitenwereld volledig onder controle hebben, weten ze precies hoe ze normaal moeten overkomen. Maar die normaliteit is slechts een holle constructie, waar niet echt iemand in zit.
Een narcist
 heeft heel weinig zelfgevoel. Als het verdwenen zelf op iemand van toepassing is, is het wel op de narcist zelf. Van binnen is er vooral leegte, en hij houdt zich vast aan zijn imago. De narcist is verliefd op zijn eigen spiegeling, niet op zichzelf. Hij heeft juist een heel laag zelfbeeld, dat wordt gecompenseerd door een geconstrueerd vals zelf; een imago. Dit imago is gebaseerd op grootheidswaan. Onder die grootheidswaan zit een enorm gevoel van onvolwaardigheid. De mensen om hem heen worden gebruikt om het imago overeind te houden. Velen worden leeg getrokken en verliezen zichzelf.

Schattingen geven aan dat ongeveer 1% van de bevolking een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft. Deskundigen denken dat het werkelijke aantal veel hoger ligt. Er zijn dus veel mensen die een nauwe relatie hebben (gehad) met een narcist: als kind, partner, werknemer, vriend, vriendin. Met veel van deze mensen gaat het slecht. Narcistische mishandeling maakt dat je alle houvast in je leven verliest. De narcist zet zijn eigen realiteit neer, op zo’n manier dat jij aan jouw realiteitsgevoel gaat twijfelen. Dit heeft vooral te maken met een manipulatietechniek die door veel narcisten wordt ingezet, ook wel gaslighting genaamd. Er is geen goede Nederlandse term voor, maar de kern is dat de dader het slachtoffer ervan overtuigt dat er met het slachtoffer iets grondig mis is, en zichzelf vervolgens als rots in de branding aanbiedt. Het slachtoffer verlies zijn of haar gevoel van realiteit en de onzekerheid en angst nemen toe. Hij of zij zit gevangen, en weet niet waarin. Hierdoor zal het slachtoffer zich voor houvast juist op de dader richten, en dat is ook precies het doel. Een simpel voorbeeld is dat je zeker weet dat je iets ergens hebt neergelegd, en dat de narcist dit stiekem verplaatst. Vervolgens zoek je je een ongeluk, en houdt de narcist het ineens voor je en zegt vanuit de volste overtuiging dat het gewoon op de plek lag waar je net gekeken had. Gecombineerd met zorg (gaat het wel goed met je?) en een vriendelijke opmerking, zorgt hij dat hij niet ontdekt wordt als dader. En jij gaat nog meer aan jezelf twijfelen.

Als slachtoffer heb ik veel research gedaan, omdat ik geen idee had wat er met me aan de hand was. Ik las alles over narcisme en vergelijkbare pathologie. Narcisme is dus een persoonlijkheidsstoornis, die deel uitmaakt van cluster B in de DSM-IV. Het blijkt dat narcisme veel overlap heeft met psychopathie en de anti-sociale persoonlijkheidsstoornis. Je zou psychopathie kunnen zien als de uiterste vorm van kwaadaardig narcisme, of narcisme als een milde vorm van psychopathie. Ik refereer met de term de narcist aan de mensen met een onbehandelde narcistische persoonlijkheidsstoornis, en de mensen met een aanverwante stoornis die met hun gedrag sterk tegen narcisme aan zitten. Door dit gedrag hier uitgebreid te beschrijven, hoop ik duidelijkheid te geven over de achterliggende pathologie. Ik leg uit waarom die pathologie zo beschadigend kan zijn en hoe je als slachtoffer kunt herstellen. Ik spreek de narcist aan als hij, niet omdat narcisten alleen maar mannen zijn, maar omdat de tekst onleesbaar zou worden als ik steeds spreek over hij of zij.

Officieel mag je als leek geen diagnose stellen. Als je werkelijk te maken hebt met narcistische mishandeling, dan is het in mijn ogen essentieel om te weten dat het om pathologie gaat en om welke pathologie het gaat. Je mag natuurlijk niet zomaar zeggen dat je met een narcist te maken hebt. Hier is echter iets wrangs aan de hand, namelijk:

  • narcisten zullen zelf niet snel in behandeling gaan, en zijn zo dus ook niet te diagnosticeren.
  • er zijn maar weinig deskundigen die de pathologie echt herkennen en door het masker heenkijken dat de narcist vaak succesvol opzet.

Als ervaringsdeskundige heb je er jaren tussen gezeten, je zat als het ware in de frontlinie, je zag de persoon achter het masker. Natuurlijk kun je dan een oordeel hebben over diegene waar je dagelijks mee te maken had of hebt. Waarschijnlijk ga je, net als veel andere slachtoffers, lezen om antwoorden te krijgen op de waanzin. Deze website is er o.a. voor bedoeld om je het antwoord te geven op een cruciale vraag: ben ik het slachtoffer van narcistische mishandeling? Als dat het geval is, dan is het belangrijk om gerichte hulp te vinden.

« intro Waarom doet een narcist wat hij doet »

38 gedachten over “Wat is narcisme?”

  1. Na een dieptepunt te hebben bereikt in de relatie met mijn moeder ben ik op de website van het Verdwenen Zelf terechtgekomen. Wat een geluk dat er nu internet is. Mijn opa en oma hebben nooit het gedrag van hun dochter begrepen. Alleen dat het heel destructief was. Inmiddels heb ik de basisworkshop bij het Verdwenen Zelf gevolgd en veel artikelen en boeken gelezen over narcisme. Het laatste boek heeft mij veel inzicht gegeven, het gaslight effect van dr. Robin Stern. Volgens haar verloopt gaslighting in drie fases. Na 50 jaar ben ik er achter gekomen als kind van een narcistische moeder dat je fase 1 overslaat maar gelijk in fase 2 zit en uiteindelijk in fase 3 komt totdat het ondraaglijk wordt en je de moed opgeeft. Maar moedig genoeg om de relatie te verbreken en mijzelf terug te vinden. Alle traumatische gebeurtenissen opgeslagen omdat je diep in jezelf weet dat de verhalen die je moeder vertelt niet kloppen. Mijn interne harde schijf overbelast door krampachtig alles in detail te herinneren.

    Door toedoen van mijn moeder heb ik mijn vader jarenlang niet gezien of gesproken. En toen was hij ineens overleden. Door mijn getrainde geheugen heb ik mooie herinneringen aan hem terug kunnen halen en voel ik dat hij wel oprecht van mij hield en in mijn hart heb ik mijn vader in ere hersteld. Ik droomde laatst dat ik hem aan de telefoon had en ik iedere keer aan hem vroeg ‘ben je er nog?’ en hij antwoordde ‘ja, ik ben er nog’. In zijn hart mij nooit in de steek gelaten en ik hem ook niet.

  2. Dank voor de duidelijk uitleg! Ik ben voor de 3e keer in een relatie geweest met een narcistische man… En erge is hij wist hoe de andere 2 relaties waren en heeft hetzelfde en nog wel erger gedaan!! Dit maakt me kapot…. Ben gelukkig maar 2 jaar samen geweest, maar wat waren dat 2 lange jaren! En mezelf zo tekort doen, dingen zien maar niet vinger erop kunnen leggen. Totdat ik niet meer deed wat hij verwachtte en toen ging het snel over en had hij intussen al een ander slachtoffer. Ik ga me nog meer verdiepen hierin zodat me dit niet weer overkomt! Ben 40 en wil niet meer in dezelfde valkuilen trappen.

    Nogmaals dank voor de heldere uitleg.

  3. Bedankt voor jullie uitleg! Ik ben drie jaar geleden moeten weg lopen met mijn twee minderjarige kinderen (na 13 jaar huwelijk!), van een narcist. Het boek, dat ik hier las, heeft mij een kracht gegeven om mijn eigen terug te vinden. Ik was bijna weg… met een beetje energie, ik erkende zichzelf niet meer. Na 4 jaar mijn nieuwe leven in een andere land met mijn twee kinderen en ver-ver weg van de narcist kunnen wij leven! Rustig, gelukkig! Bedankt!!!

  4. Alle puzzelstukjes vielen hard op de tafel in elkaar. Na een opvoeding door een narcistische moeder en een relatie van 17 jaar met een narcist ben ik toe aan een helend hoofdstuk in m’n leven. Na het lezen van het boek Gaslighting en deze website moet ik aan de slag met het helen van mezelf. Het leven is te mooi om dit stuk niet te helen. Daar waar ik dacht hard te moeten werken om liefde te ontvangen weet ik nu echt zeker, ik ben goed genoeg om van te houden, gewoon zoals ik ben. Naast mijn doel om dit hoofdstuk af te sluiten en in de toekomst een gezonde relatie aan te gaan ben ik ook intens verdrietig. Alle puzzelstukjes had ik al, maar ik kon de puzzel niet leggen. Nu de puzzel ligt opent zich een nieuwe deur naar geluk en zelfheling. Ik wens iedereen die slachtoffer is van narcisme een helend pad toe en vernieuwd zelf-geluk, zelfliefde en gezonde relaties en vriendschappen.

  5. Dit: “Een narcist heeft heel weinig zelfgevoel. Als het verdwenen zelf op iemand van toepassing is, is het wel op de narcist zelf. Van binnen is er vooral leegte, en hij houdt zich vast aan zijn imago. De narcist is verliefd op zijn eigen spiegeling, niet op zichzelf. Hij heeft juist een heel laag zelfbeeld, dat wordt gecompenseerd door een geconstrueerd vals zelf; een imago.”
    Ik vind dit vooral heel treurig. Dat iemand van binnen zo leeg is dat er een voortdurende noodzaak is om zich te vullen. Om iemand te zijn. Gezien te worden. Leegheid is de oorsprong (waar komt dat vandaan?), narcisme de uitweg. Ik zou wel meer willen weten over waar die leegheid ontstaat.

  6. Tot voor kort had ik nooit van narcisme gehoord. Totdat ik het merkwaardige gedrag zag van mijn schoondochter bij wie het leek of zij wisselend verschillende maskers op had. Het eerste masker was dat van een charmant en begripvol meisje. Later trof ik een koelheid, leegheid en kilte aan. Ik neem afstand, maar het is jammer van mijn zoon die dit alles niet ziet, en natuurlijk van mijn jonge kleindochter. Gelukkig heb ik nog twee lieve kleinkinderen bij mijn dochter. Met hen heb ik een goede band, omdat ik zeven jaar lang – samen met mijn man toen hij nog leefde – wekelijks op hen gepast heb. Uit de boeiende boeken van Iris Koops, heb ik ontdekt, dat ik al lang met narcisme te maken heb gehad. Mijn vader was een narcist. Maar ik was zijn lievelingskind (dat vertelde mijn moeder na het overlijden van mijn vader). Ik wist niet dat een narcist handelt met lievelingen en zondebokken. Zo ontdekte ik, dat een vriend van mij eigenlijk een zondebok moet zijn geweest in het gezin van twee zonen. Hij heeft op 50-jarige leeftijd zelfmoord gepleegd. Zijn oudere broer is psycholoog geworden. Ik vraag mij af, waarom ik steeds weer het narcisme (nu ik het weet) tegenkom in mijn leven. Dat is ook te zien aan de reacties bij de reageerders.

  7. Dank voor de uitleg… nu vallen de puzzelstukjes van de werkgever van mijn man in elkaar! Laagdunkend tegen de werknemers… laat zichzelf fotograferen met producten die de werknemers hebben gemaakt maar hij doet voorkomen alsof hij het gemaakt heeft, neemt personeel aan die hij van alles belooft maar wanneer je niet meer nodig bent trapt hij je de goot in… in de 3 en half jaar dat hij dit bedrijf heeft is er een komen en gaan van personeel die hij ook nog eens het minimale betaald maar waar hij wel tegen zegt dat ze goed verdienen… zo zijn er tal van dingen die ik hier in herken.

  8. Ik denk zelf last te hebben van iemand die narcistisch is
    Het gaat om een persoon die zegt zich in te zetten voor anderen die zich eenzaam voelen
    Hij overrompelt mij met zijn charmante en innemende optreden en doet van alles om mij te helpen
    Voel mij door hem ondersteund maar eigenlijk ook helemaal weer niet
    Twijfels omtrent zijn gedrag, vooral omdat hij bij anderen laat zien hoe goed hij wel voor mij is geweest
    Ik heb op dit moment een hoog oplopend conflict met hem doordat hij zich ontmaskerd voelt door mij
    Ik ga daaraan echt kapot

  9. Wauw wat een reacties allemaal… Ik heb een relatie van 17 jaar ellende achter de rug. Ik ben hoogsensitief en heb me compleet laten wegcijferen door mijn partner. Honderden affaires, van vrouwen in m’n bed vinden naar vrouwen die me in de supermarkt wilden vertellen over hoe ze versierd werden. We runden samen een sportschool en er gebeurde daar zo vaak iets, dat ik bijna wegzonk van verdriet. De affaires en de klappen waren niet eens het ergste. Het waren de manipulatieve acties die me compleet kapot maakte. Voor weken genegeerd werd in huis, telefonisch en via social media geblokkeerd. Hij wist altijd hoe hij me het meeste pijn kon doen. Ik ben nu een jaartje weg en m’n zoon en ik hebben nog flink wat te verwerken… De pijn lijkt nu wel heftiger dan ooit. Zelfs nu ik een hele lieve man heb gevonden, begrijp ik niks van relaties. Alsof er een hele heftige verlatingsangst is. Hebben jullie dat ook?

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *