De weg naar een lichter bestaan

Dit is een gastcolumn van Mariz

Na jaren lang voor mijn gevoel onder de grond te hebben gezeten en de lichtknop niet kunnen vinden, kan ik eindelijk zeggen dat het goed met me gaat. In mijn eerdere blogs schreef ik over mijn zoektocht hierin; ik heb een heel curriculum vitae aan ervaringen met narcisme en emotionele en soms ook fysieke mishandeling (wat ik niet herkende, want ach, seksuele chantage, door de kamer gegooid worden door mijn vriend, dat viel toch wel mee). Maar het gaat goed en ik vind het nog steeds soms spannend dat uit te spreken, maar ik wil het wel delen hoe ik op dit punt gekomen ben. Hopelijk help ik anderen hiermee in hun zoektocht. Ik kan zeggen; er is echt een weg eruit.

Het was een lange weg. Er zijn zoveel imprints vanaf mijn heel vroege jeugd waar ik in een traditioneel gezin ben opgegroeid met alles keurig in orde – zelfs ondergoed werd gestreken, gazon geen grassprietje scheef, voldoende geld en kansen voor goede opleiding – met heel veel onvoorspelbaarheid en emotionele verwaarlozing en mishandeling door moeder en oudere zus en de afwezige vaderfiguur.

Ik ga niet roepen dat ik helemaal geheeld ben en dat er wonderen zijn gebeurd, ik heb een hoop klappers gemaakt, met name in mijn ‘liefdes’relaties heb ik aldoor mishandeling meegemaakt, voornamelijk emotioneel en mentaal. Maar ik heb wel een basis voor mezelf weten te leggen die ik met heel veel vallen en opstaan heb opgebouwd, ik weet hoe ik op mezelf kan terugvallen. Het was een hele weg om op dit punt te komen.

Ik heb er drie jaar over gedaan om over mijn laatste partner heen te komen, ik denk dat ik bij hem de term verborgen narcisme kan gebruiken, zijn gedrag was er in ieder geval naar en mijn reacties daarop waren die van het Stockholmsyndroom. Ik ging gewoon niet weg, hoezeer hij me ook terroriseerde met zijn vreselijk kalme treitergedrag waar ik hem nooit op kon aanspreken.

Ik was verlamd, verdoofd en gek gemaakt. Geen enkele daad, woord of iets werkte. Ik was finaal kwijt wie ik was, wat ik dacht en hij zat helemaal in me. Stilte behandeling of doen of ik een vreemde was, dat waren zijn favoriet. Ik wilde weer belangrijk voor hem zijn. Ik was een robot en hij bediende de knoppen. Ik kon het niet stoppen, ik was gewoon onder hypnose.

Toen ik aan een vriendin eindelijk durfde te erkennen; ik ben emotioneel mishandeld, werd ik gecorrigeerd: ‘Je hebt je laten mishandelen’, zei ze met een belerend toontje. De woede die in me opvlamde. Nu besef ik dat het zo kortzichtig is. Nee! ik werd vakkundig ingeweven, vergiftigd en verlamd en zat mega vast in traumabonding. En dat kan iedereen overkomen.

Na vier jaar sluipend me helemaal onderuit te trekken was ik ervan overtuigd dat ik wel een heel erg Niet Leuk Iemand was en totaal de moeite niet waard. Letterlijk een schim. Hij verliet me via ghosting, na vier jaar. Ik ben in een soort depressie geraakt, ik weet niet of dat het was, maar ik kon drie maanden niet meer emotioneel of geestelijk me nog ergens voor interesseren en was een ademende robot. Ik had alles gegeven, en het was niet goed genoeg geweest. Dat was de rode draad.

Een hele poos ging ik op zoek naar verlossing van deze ellende, foute coaches, ik zocht naar antwoorden bij mediums en ik ging als een gek van alles doen om me maar beter te voelen, workshops en in spirituele cirkeltjes zitten. Maar die spirituele wereld was weer een narcistische valkuil, want ja daar leerde ik meestal ook weer dat alles mijn schuld was, ik dankbaar moest zijn voor de ervaring en ik moest vergeven. Ik moest kennelijk hartstikke blij zijn en kon nergens heen met mijn pijn en woede. Had ik al niet gevoeg empathie voor hem gehad, hem nergens verantwoordelijk voor gehouden en almaar vergeven? Moest ik nóg meer liefde voelen voor hem? Was ik weer niet ‘Goed’? Het hielp mij niet om dat gevoel van waardeloosheid kwijt te raken. Als ik op die tijd terugkijk zie ik mezelf in een kluwen van knopen en verwarring in een donker bos verdwaald zoeken naar een lichtpuntje. Wat me hierin enorm hielp, is hoe Iris Koops in haar eerste boek het licht zet op spiritueel narcisme^*). Ik had hier nergens ooit wat over gevonden, maar wat hier stond gaf me eindelijk houvast.

Ik heb die hele spirituele wereld kunnen loslaten. Natuurlijk zijn er ook goede spirituele helpers, maar ik kwam ze helaas niet tegen. Ik laat me niet meer door mensen die vaak zelf niet eens goed opgeleid zijn of enige levenservaring hebben, die staan te zwaaien met een veer en een trommel, iets over mijzelf vertellen. Dat heeft namelijk niets met spiritualiteit te maken.

De boeken van Iris Koops maakten me wakker, ik heb ze denk wel allebei vier keer gelezen en ook een therapeut gevonden via het netwerk van Het Verdwenen Zelf. Dat was echt een zegen, want ik had zulke slechte ervaringen met therapie. De therapeute waar ik eerst heen ging was heel veroordelend, ik kreeg eigenlijk vooral op mijn kop. Als ze iets zei wat me triggerde riep ze bijvoorbeeld ‘waarom reageer je nou weer zo!’, alsof ik dit voor mijn lol deed. Deze nieuwe therapeute, die gespecialiseerd was in hulp na narcistische mishandeling, benaderde me totaal anders. Bij haar klapte ik helemaal niet dicht en ik kreeg ook niet te horen hoe stom ik was dat ik zo lang bij mijn ex bleef. Ze kon me een heleboel dingen goed uitleggen, terwijl ik gewoon mijn verhaal mocht vertellen. Erkenning en empathie.

Later vond ik nog een andere heel goede therapeute en zij kon mij heel snel een paar heel belangrijke inzichten bieden waar ik op door kon: ik was opgegroeid op giftige grond en ik had alleen bestaansrecht als een ander mij kon manipuleren en naar de hand zetten. Met dit beeld kon ik iets. Ik wist nu wat me te doen stond: grond gaan saneren dus.

Ik ben mijn pijnlijke gestreste lijf elke week naar een goede yogales gaan brengen, ben gaan zwemmen. Alles trilde, deed me pijn en ik vond het zalig. Ik kon de opgekropte woede voelen. Elke dag gaan lopen een uur. Gewoon lopen. Kappen met al dat troosteten en suiker. Geen toeters en bellen, gewoon mijn lijf gaan voelen en normaal gaan eten, ritme en een heleboel onzin wegschrappen. Ik heb nog twee hele goede trouwe vriendinnen over, de rest tabé gezegd. Door de stress was ik erg gaan trillen en mijn geliefde hobby tekenen en schilderen leed daaronder. Ik heb een schetsboek gekocht en ben elke dag wat gaan tekenen, puur voor mijn motoriek en daardoor maakte ik steeds mooiere dingen. Het trillen stopte en ik kreeg plezier in nieuwe dingen scheppen, gezond worden. Lekker thuis, waar ik de boel heb opgeknapt, nieuwe meubeltjes, verfje. Dit voelt als een afspiegeling van het voor mezelf fijn maken, thuis komen, mezelf zien en koesteren.

Wat hielp was andere dingen gaan doen, langzaam andere paden in mijn hoofd gaan aanmaken in plaats van almaar graven in het verleden, met hem bezig blijven, analyseren en op het kerkhof blijven ronddolen waar helemaal niks te vinden was. De therapie heeft me voldoende geholpen. Ik volg nu geen therapie meer, ik merk dat elke dag voor mezelf opdagen, gaan wandelen, goed eten, rust en met fijne normale mensen omgaan me goed doen. Ook om te voelen wat ik wel en niet meer wil.

En er is zelfs een opening in de liefde gekomen. Iemand die ik al tien jaar elke week zag en waar ik nooit van had verwacht dat daar gevoelens voor zou krijgen. Ineens raakten we meer en meer aan de praat en we hebben zoveel gedeelde interesses. Ik voel me kalm bij hem, hij heeft geduld en hij heeft mijn hartbeschermer weten te openen met ontzettend veel liefde en humor. Ik vind zijn intelligentie en rust en down to earth houding ontzettend aantrekkelijk. Totaal andere koek dan de blaaskaken en probleemgevallen waar ik ooit voor viel, die ik inmiddels heel onaantrekkelijk vind. De basis is vriendschap en vertrouwen en ik heb in mezelf besloten: ik ga dit ervaren. Ik ga leren zijn complimenten en warmte te ontvangen, al vond ik het doodeng. Ik riep namelijk heel lang: nooit meer een vent! Maar daar zat ook wel een hoop bitterheid in en een grote muur.

Mijn verlatingsangst speelde ook meteen op en ook mijn angst voor onvoorspelbaarheid, bedrogen worden, dat het allemaal wel een grap zou zijn, hij zomaar kon omslaan. Maar na een half jaar heel rustig aan ben ik dat kwijt aan het raken; hij is voorspelbaar, hij stelt me gerust, loopt niet bij me weg, speelt geen spelletjes en ik begin serieus te geloven dat iemand echt om mij kan geven. Ik voel me geen moment unheimisch en hij heeft een heerlijke positieve energie en daar ga ik heel goed op, ik kan vreselijk met hem lachen. Ik denk dat dit te maken heeft met dat ik in die drie jaar tijd goed voor mezelf ben gaan zorgen, en ik heb deze man niet ‘nodig’, hij is een ontzettende mooie aanvulling op het leven dat ik voor mezelf al heel prettig heb gemaakt.

Het lijkt allemaal een happy end, maar ik kom mezelf nog heel veel tegen. Ik kan ineens overvallen worden door een heel diepe verlatingsangst, waardeloosheid die mij kan overweldigen, triggers. Ik kan mezelf reguleren, ik weet dat het een golf is, oud zeer en ik hoef er niet meer zo op te reageren als vroeger. Dankzij de boeken van Iris Koops heb ik een woordenschat gekregen om goed voor mezelf op te komen, in plaats van me te verdedigen, te pleasen of alles proberen op te lossen met mensen die toxisch zijn. Dat geeft ruimte en veel minder frustratie. Ik kan veel meer laten gaan en ben niet meer bang om iemand die niet oké voelt gewoon lekker bij uit de buurt te blijven of niet op in te gaan. Ik heb een rustiger leven, ben graag op mezelf, ben creatief en doseer mijn energie goed. Heb heel veel veerkracht op gebouwd.

Ik gun dit iedereen die narcistische mishandeling en dwingende controle heeft meegemaakt. Het is het waard om je een weg uit de duisternis te knokken, naar een lichter bestaan. Goede hulp is daarin echt noodzakelijk vind ik, want daardoor ga je snappen waar je uitkomt en voelen dat je het waard bent om in jezelf te investeren (in plaats van in een destructieve ander). Dan kun je in contact komen met jezelf en je eigen route uitstippelen, naar een leven vanuit je eigen behoeften en verlangens.

Mariz

^*) ‘Herstellen van narcistische mishandeling, hfd. 6.4’