Een netwerk van hoop

Dit is een gastcolumn van Iris B.

Toen ik eindelijk zover was om te vertrekken bij de persoon met wie ik vele jaren had samengewoond, brak er een nieuwe fase aan.

‘Eindelijk, vrijheid!’ dacht ik, maar het tegendeel bleek waar, want de fase die volgde was beangstigend. Terwijl iedereen zei: ‘over een jaar is het beter’ lag ik angstig en vermoeid op de bank. Het werd helemaal niet beter, het werd erger. Ik had nu niet meer de dreiging van geschreeuw of door de kamer vliegende spullen, maar een horrorshow die bestond uit afspraken niet nakomen, kinderen tegen mij en elkaar opstoken, akelige appjes, mails en financieel getouwtrek. Het leek alsof er een onzichtbare cocon om mij heen werd gesponnen en mijn borstkas in een grote, zwarte steen was veranderd. Toen ik eenmaal, tijdens een paar spaarzaam rustige momenten, de boeken van Iris Koops had gelezen besefte ik dat mijn zelf verder weg was dan ooit.

Bij een workshop van Het Verdwenen Zelf leerde ik over de twee werelden: één boordevol charme, leugens, verwarring, woede, onvoorspelbaarheid en (valse) beschuldigingen en een andere, nieuwe wereld. Eentje die ik zelf vorm kon geven. Een wereld met voorspelbaarheid, zachtheid, humor, emotionele beheersing, betrouwbare mensen en uiteindelijk een tuin vol bloemen.

Het was duidelijk: in plaats van me door de dagen heen te slepen en te hopen op een wonder, moest ik stap voor stap mijn nieuwe wereld opbouwen. Ik leerde mijn ouderschap op een andere manier toe te passen, volgde een vechtcursus om de angst te verminderen en startte een zoektocht naar een vast inkomen. Om ordening aan te brengen in mijn leven en hoofd besloot ik een volgepropte mailbox op te ruimen. En daar vond ik het: een vacature die ik eerder naar mezelf gemaild had, maar was vergeten: ‘Gezocht: ervaringsdeskundig trainer en procesbegeleider voor ‘Maatje achter de Voordeur’.

‘JA!’, dacht ik. ‘Dat ga ik zijn! Dat past in mijn nieuwe wereld!’ En zo geschiedde. Ik werd de nieuwe trainer. Verderop in deze blog vertel ik meer over Maatje achter de Voordeur, want misschien is een maatje ook iets voor jou.

Als je gestopt bent met een relatie waarin eenzijdig geweld plaatsvond (dat kan met een partner zijn maar ook in de familiesfeer of gezin van herkomst), dan komt het zelden voor dat dit stopt na de scheiding of contactbreuk. Personen of familieculturen met denk- en gedragspatronen die gewelddadig zijn, stoppen daar niet zomaar mee als je weg bent gegaan.

Hieronder vind je een aantal voorbeelden van hoe het geweld voort kan duren. Deze ervaringen zijn kenmerkend voor datgene wat Iris Koops ‘het land van de duisternis’ noemt. Onderstaande voorbeelden komen van mensen bij ‘Maatje achter de Voordeur’ en sommige van die voorbeelden maakte ik zelf ook mee:

• Na de scheiding ontvang je dreigmails of mails boordevol beschuldigingen.
• Familie, kinderen, vrienden of klanten worden tegen je opgezet, relaties worden opzettelijk verstoord. Veelal de relatie met je kinderen.
• Systemen zetten in op: ‘waar twee vechten, hebben twee schuld’ en niet zelden word jij weggezet als vervelend mens.
• Afspraken worden niet nagekomen of juist zó rigide nageleefd dat iedere millimeter wordt gecheckt. Hoe dan ook: je kunt geen kant op.
• Het scheidingsproces wordt op allerlei manieren gerekt.
• Als het om familie gaat en je aangegeven hebt geen contact meer te willen, dan vragen vrienden of andere familieleden om contact en of je wel weet wat je iedereen aandoet.
• Er worden manieren van stalking bedacht waarvan niemand kan bewijzen dat het stalking is. De andere ouder ontfutselt bijvoorbeeld je huissleutel bij één van de kinderen en staat plots in je keuken, want ‘dat moet toch kunnen’? Of de andere ouder verzint een reden waarom die iedere dag door je straat moet rijden.
• Omdat het geweld niet stopt krijg je last van vereenzaming, alsof de isolatie nu niet meer fysiek in de relatie maar alleen in je hoofd plaatsvindt. Je raakt innerlijk geïsoleerd.
• Bij je naasten voel je je te veel want: ‘is het nou nog steeds niet verbeterd?’ Het is onplezierig om na zoveel jaar met alweer hetzelfde verhaal aan te komen.
• Financieel zit je aan de grond. Want voor straf, omdat jij diegene hebt verlaten, krijg je geen alimentatie of moet jij de volle mep betalen omdat de ander ineens geen baan meer heeft, komt er rechtszaak na rechtszaak, word je onterfd of wordt er op (één van) je ouders ingepraat, zodat ze het testament bijstellen en jij nog maar een klein beetje krijgt.
• (Reguliere) hulpverleners helpen je soms, maar vaak voel je je niet gehoord of begrepen. Of erger nog: ze houden de situatie onbedoeld jarenlang in stand.
• Je lichaam staat stijf van de stress, rouw, verdriet en boosheid. Het gevoel van vrijheid waar je op hoopte heb je nog nooit gevoeld.
• Je twijfelt: ‘misschien heb je het toch bij het verkeerde eind? Wat doe je verkeerd?’

De voorbeelden hierboven zijn akelig en slopend. Maar er is hoop! Het is écht mogelijk een nieuwe wereld voor jezelf op te bouwen.

Daarvoor heb je, ten eerste, kennis nodig. Waar heb je in gezeten, hoe vind je jezelf terug, hoe werkt de geweldspiraal? In het begin, toen ik nog niets wist van macht en controle in opgebouwde afhankelijkheidsrelaties, heb ik de hele site van Het Verdwenen Zelf doorgespit, van begin tot einde. Gretig las ik alle blogs en de reacties daarop. Naast de boeken van Iris Koops las ik vele andere boeken, bekeek documentaires en films en luisterde podcasts. Net zolang tot ik het zag en besliste: ik kan me hier zoveel mogelijk aan onttrekken, als ik maar begrijp hoe de dynamiek van geweld (ook als je niet fysiek mishandeld wordt) eruit ziet en hoe ik me daarin beweeg. Als ik dát weet, dan kan ik me zoveel mogelijk beschermen.

Naast kennis heb je, ten tweede, goede en betrouwbare mensen nodig. Ook al is het maar één persoon, met de juiste mensen kom je verder. Mensen die het snappen, mensen die geduld hebben. Mensen die met je meedenken, naar je luisteren, stress veroorzakende mails voor of met je lezen, bellen voor of na een rechtszaak, leuke dingen met je doen (wandelen, koffie drinken, naar een concert, etc.) en zeggen dat je hoe dan ook een kanjer bent. Kortom: mensen die er voor je ZIJN.

Bij Maatje achter de Voordeur werken deze mensen. Het zijn vrijwillige ervaringsmaatjes die hersteld zijn van ervaringen met geweld in relaties (fysiek en psychisch maar ook seksueel misbruik) en tot ervaringsmaatje zijn getraind. Deze mensen kennen jouw situatie, ze begrijpen je gevoel. Ze hoeven niks van je, zijn geen hulpverleners en behoren niet tot een systeem. Er zijn geen kosten aan verbonden en een maatje blijft een jaar naast jou staan. Ze bieden laagdrempelig ondersteuning bij het herstelproces. Een maatje is wel iets anders dan een coach of therapeut. Voor de verwerking van wat je hebt meegemaakt kan het daarnaast nodig zijn om hulp te zoeken. Omdat reguliere hulpverleners dwingende controle vaak niet herkennen, is het belangrijk dat je iemand kiest die hierin gespecialiseerd is.

Als jij behoefte hebt aan een maatje; iemand die je begrijpt, waar je kunt ventileren of die met je meedenkt, dan ben je van harte welkom. De enige voorwaarde is dat je uit de relatie én fysiek veilig bent.

We bieden dit project aan in (regio) Utrecht, Rotterdam, Apeldoorn, Ede, Nijmegen en Arnhem. Woon je in een van deze regio’s en zoek je een maatje, dan kun je ons benaderen^*).

Als je iemand bent die (redelijk) van een soortgelijke situatie hersteld is en nu graag aan anderen wil geven wat jijzelf zo hebt gemist: misschien is het tijd om maatje te worden. Je krijgt dan een training van 9 dagdelen waarin je kennis maakt met de grondbeginselen van ervaringswerkers en daarna word je aan een passende deelnemer gekoppeld. We zoeken altijd naar een goede match omdat een ontspannen verbinding met een ander mens juist nú zo belangrijk is. Want je bent niet alleen en je hoeft het niet alleen te doen!

Wij zijn hier te vinden: www.maatjeachterdevoordeur.nl.

Iris Berger
ervaringsdeskundig trainer en projectcoördinator Maatje achter de voordeur

PS: In sommige gevallen ben je fysiek onveilig of is je leven in gevaar als je de relatie verbreekt. Spreek in dat geval nooit af voor een laatste gesprek, zorg voor een vluchtplan en neem contact op met de politie of een (vrouwen)opvangorganisatie. In Gelderland en Utrecht is dat Moviera.

*) Vooralsnog zijn bovengenoemde regio’s de plekken waar het wordt aangeboden, mogelijk komt daar in de toekomst verandering in en worden ze uitgebreid.