Treiteraanpak: voorbeeld van werkend beleid

Dit is een gastcolumn van Dirk

Bij burenconflicten geldt dat de overheid zich meestal neutraal opstelt, omdat ze uitgaan van een burenruzie. Maar soms is er helemaal geen sprake van een ruzie, oftewel tweezijdig conflict, maar van jarenlange terreur vanuit één partij. En dan krijgt de andere partij, die enkel slachtoffer is en moet incasseren, niet of nauwelijks hulp. Zolang de overheid het een burenruzie noemt gaan zij immers uit van het idee dat waar twee partijen strijden, ook beide partijen schuld dragen. Een recent voorbeeld is het Monster van Leersum dat jarenlang zijn destructieve gang kon gaan richting zijn buren. Gelukkig konden de slachtoffers met hulp van een goede advocaat de gemeente en rechter doen inzien dat de buurman wel degelijk de dader was.

Bij narcisten en psychopaten hebben maatregelen als bemiddeling en mediation nauwelijks zin want dit biedt hen juist podia om de boel te traineren, iets wat in vooral het tweede boek van Iris goed uitgelegd wordt. Gelukkig gaan sommige gemeentes deze dynamiek ook inzien.

Het is 2012. Burgemeester van der Laan van Amsterdam krijgt vaker wanhopige brieven van bewoners die langdurig gepest en geïntimideerd worden door hun buren, maar nu is er een gezin dat echt het toppunt van asociaal gedrag laat zien. En van der Laan is het zat: niet weer de buren die de intimidatie en geweld zat zijn stilletjes zien vertrekken, maar de daders aanpakken en desnoods het huis uit zetten. De zogeheten ‘Treiteraanpak’ is geboren. Want niet alleen dit specifieke gezin veroorzaakt ellende in de buurt, maar meer signalen bereiken de burgemeester en ambtenaren over daders die eenzijdig jarenlang hun buren pesten en intimideren. Geen ordinaire burenruzies dus, of zorgelijke types die naast je wonen, maar echte treiterkoppen.

Een paar duizend mensen per jaar hebben in Amsterdam echt forse overlast van hun buren. Enkele tientallen zaken per jaar pakt de gemeente op via de Treiteraanpak. Inmiddels is deze aanpak vast onderdeel van de gemeentelijke veiligheidsafdeling. Dus de gemeente heeft inmiddels flink wat ervaring met en kennis over de daders. Wat bleek: de daders hadden allemaal een bepaald ‘profiel’ qua persoonlijkheid. Als de GGD op huisbezoek bij hen ging, bleek dat er bijna niemand van de daders ‘in zorg’ was. Lees: ze hadden geen duidelijke psychiatrische ziekte of andere aandoening. Maar ze hadden wel allemaal een zeer vervelend karakter. Ze hadden allen ‘antisociale persoonlijkheidstrekken’: weinig geweten, weinig empathie, weinig impulscontrole, geen besef van wat hun gedrag een ander aandoet, altijd een ander de schuld geven (hun buren, de overheid), veel gemanipuleer en gelieg, vaak intimiderend gedrag en soms een neiging tot echt geweld. Karaktertrekken die we allen herkennen en zo herkenbaar door Iris in haar boeken uiteen zijn gezet.

De gedachte achter de treiteraanpak is helder: je pakt de dader aan op zijn gedrag. Alleen het hebben van een vervelend karakter is immers niet strafbaar. Er moet een duidelijk eenzijdig patroon zijn van ‘antisociaal’ gedrag richting de buren: geweld, intimidatie, bedreigingen etc. Niet twee mensen dus met ruzie die over en weer met modder gooien, ook niet overlast hebben van je buren die te hard hun muziek aan hebben staan, ook niet mensen die verward, verloederd of verslaafd zijn en vooral zorg nodig hebben. De aanpak is duidelijk: de gemeente stelt zelf regisseurs aan die samen met de woningcorporatie, de politie, het Openbaar Ministerie en andere organisaties alle meldingen, aangiftes en ander bewijsmateriaal ophalen en verzamelen zodat ze juridische maatregelen kunnen nemen. Geen bemiddeling of mediation, want dat stadium is wel voorbij. De regisseur moet de partners strak bijeen houden, duidelijke afspraken maken en deze ook (laten) nakomen want de daders schieten alle kanten uit. Ze benutten elk contact met instanties om een ander verhaal op te hangen, doen zich anders voor dan ze zijn en spelen professionals tegen elkaar uit.

En misschien wel het belangrijkste onderdeel van de aanpak: bescherm het slachtoffer. Op de site van de gemeente Amsterdam, pagina Treiteraanpak staat een rapport van de GGD die onderzoek deed naar de ervaringen van slachtoffers. De haren rijzen je ten berge. Slachtoffers voelen zich niet alleen onveilig, maar hebben jarenlang lichamelijke en psychische klachten. Hoewel het soms lang duurt voordat een dader gedwongen wordt verhuist of stopt met zijn gedrag, zijn slachtoffers blij dat ze eindelijk serieus genomen worden. Dat hun conflict niet afgedaan wordt als burenruzie die ze zelf maar moeten oplossen. Professionals bieden ook praktische hulp: ze maken een juridisch houdbaar dossier zodat het slachtoffer dit niet zelf hoeft te doen. Ze maken ook een plan om het slachtoffer te beschermen. Bijvoorbeeld door samen te werken met Slachtofferhulp Nederland, door het geven van een bodycam of AWARE-kastje1, of door de wijkagent extra te laten patrouilleren.

Zaligmakend is de aanpak natuurlijk ook weer niet. Je kan bijvoorbeeld de dader wel het huis uitzetten, maar dan kunnen ze qua gedrag gewoon doorgaan op het nieuwe adres. De oude buren hebben dan eindelijk rust en vrede, maar je zadelt wel de nieuwe buren ergens mee op. De gemeente laat de daders twee jaar lang volgen op het nieuwe adres maar daarna laat ook de gemeente los, terwijl het destructieve karakter van de dader natuurlijk niet verdwijnt. Hoe daarmee om te gaan is nu de vraag voor de gemeente.

Het antwoord op de vraag ‘Kan de overheid iets doen aan antisociaal gedrag, aan narcisme en psychopathie?’ is: ja, dat kan. Uit de flinke berg overlastzaken van de gemeente worden de narcisten en psychopaten als het ware uitgefilterd en apart behandeld. ‘Gewone’ overlastzaken, nog steeds de grote meerderheid van de zaken, behandeld de gemeente op de gewone manier: met bemiddeling, zorg, soms handhaving of anders mediation bijvoorbeeld. Maar de echte harde noten worden anders gekraakt.

Zo’n aanpak zou ook toegepast moeten worden op andere problemen waarmee de samenleving te maken heeft: stalking, kindermishandeling, huiselijk geweld, hoog-conflictscheidingen etc. Ook daar kan je de types met ‘antisociaal gedrag’ eruit filteren en anders (lees: steviger) aanpakken en de slachtoffers beschermen. Alleen al het trainen van professionals in hoe je het herkent en wat je kunt doen helpt al enorm en gelukkig is het Verdwenen Zelf daar ook mee bezig.

Er zijn meer voorbeelden van overheden die toch iets proberen te doen tegen narcisten en psychopaten. In volgende blogs zal ik daar meer over schrijven.

Dirk


1 AWARE: Abused Women’s Active Response Emergency, zie “Je leven in eigen hand“, pp 291-292

14 thoughts on “Treiteraanpak: voorbeeld van werkend beleid

  1. Ik ben het met alles eens wat je hier schrijft Dirk. Helaas heb ik zelf moeten ondervinden dat juist diezelfde Overheid (Justitie in mijn geval, zelfs 2x in totaal verschillende zaken) ook je leven compleet kapot kan maken. In het eerste geval betrof het mijn zo charmante ex…als arts kwam hij wel eens bloedprikken bij controles, al mijn meldingen en wijzen op poging tot doodslag…Er werd niet naar geluisterd! Het tweede geval betrof een notaris die een gruwelijk spel speelde en me uiteindelijk 5 jaar enorme stress en verdriet bezorgd heeft en 300.000 euro schade, aan een erfenis die hij vertikte uit te keren, zonder reden!!! De politie (ivm art.321-325 wetb.v. strafb.), Tuchtrecht Notariaat, BFT, Notariskamer A’dam ivm Hoger Beroep…Allemaal!!! hielden ze hem de hand boven het hoofd!!! Hij is nog altijd notaris…zijn broer is politierechter en weet vd hoed en de rand. Alle bewijzen van diefstal, fraude, niet reageren op advocaten etc etc…
    Storms noemt dit “functionele psychopathie”. Je kunt het ook doortrekken naar het Klokkenluiders verhaal. Het interesseert de daders én hun “supporters” geen donder.
    Mijn vertrouwen in zowel de Overheid en mn Justitie zijn daardoor onder vriespunt gedaald. De nationale Pmbudsman mag niets meer zeggen over het Notariaat!
    Op macro niveau, wb Psychopathie in de “top”, vind ik zowel Joris Luyendijk (het zijn net mensen) als ook Naomi Klein (Shockonomics en No is Not Enough) het perfect beschrijven. Het zit in ons hele (Westers) systeem en neemt toe. Trump is een uiting ervan…net als Clinton etc. Het is een ziekte die ook NeoLiberalisme heet!

    Eens je goed doorhebt hoe het werkt, zowel in je directe omgeving, zelfs familie, werk, des te beter ga je begrijpen dat het veel en veel vaker voorkomt.
    Verwoestend en niet zelden tot (verborgen) (zelf)moord leidend!
    Ik vraag me af of de Overheid/Justitie de aangewezen instantie is om dit te beoordelen… Er is veel kennis en inzicht nodig om de zieke, manipulatieve geesten van zwaar narcisten/psychopaten in onze samenleving te doorgronden. Steeds maar weer een commissietje of organisatietje oprichten, zoals nu bij bv vechtscheidingen/Arie Slob, geloof ik niet meer in. Eerder in een soort Nationaal Kenniscentrum op het gebied van ethiek, integriteit en stoornissen in de samenleving.
    Burgers zouden daar hun verhaal kwijt moeten kunnen, ook kennis verzamelen als bv hulpverlener en (doorverwijzing naar) hulp moeten krijgen.
    Misschien als “poot” van een onafhankelijk! Nationaal Geestelijk, Lichamelijk en Omgevings Gezond Leven Instituut.

  2. Best wel een goed verhaal en ook goed dat het aangepakt wordt, maar daar hebben slachtoffers van narcisme in een relatie niets aan. Die worden eerst jaren geterroriseerd door hun partner of ouder en vervolgens aan hun lot overgelaten. Dan is er geen overheid die zich laat zien. Psychologen weten vaak ook niet wat ze er mee moeten en het slachtoffer zit nog jaren in de ellende kijk nu ook maar eens naar de zaak Holleeder. Zijn zus Sonja schreeuwde en krijste deze week in de rechtbank. Waarom? Nu, simpel, omdat ze niet echt gehoord werd. De advocaat van Holleeder deed er alles aan om haar onderuit te halen, dat is natuurlijk ook zijn werk, maar hier was weer een typisch voorbeeld te zien van ontkenning van narcisme en een totaal voorbijgaan aan de noden van het slachtoffer. Ook hier werd gepraat over de dingen die zij van hem gekregen had gedurende de jaren, het kwam er op neer dat daaruit wel bleek dat de verhouding goed was. Hallo! Rechterlijke macht! Dat is hoe narcisten werken, cadeaus geven zodra ze merken dat ze de greep kwijt raken, en dan verwachten dat je ze eeuwig dankbaar bent.

    • Heel treffend Mieke wat je schrijft over de zaak Holleeder. En kom je weer op dat punt van hoe krijg je in godsnaam aan derden ( in dit geval de advocaat van Willem Holleeder) duidelijk wat er echt speelt? Ik heb die advocaat ook horen praten op tv en dacht toen hetzelfde: hoe blind moet je zijn om totaal voorbij te gaan aan het feit dat dit narcistisch/psychopatisch gedrag is? Ik vraag me oprecht af of die man dit willens en wetens negeert omdat het zijn werk is om Holleeder te verdedigen, of dat hij echt oogkleppen op heeft? Of zou dat in het geval van een advocaat niet eens uitmaken of hij het weet of niet weet??

      • Nou, ik denk dat het een beetje van beide is. We weten allemaal toch hoe een narcist het steeds weer voor elkaar krijgt om naar de buitenwereld toe de charmante persoon te spelen en alleen mensen die zelf op de een of andere manier slachtoffer zijn geweest zullen zulke mensen door hebben. Dat is juist het meest frustrerende, daders worden altijd geloofd en slachtoffers moeten niet zeuren, zij hebben het toch goed gehad? Dus ik denk niet dat je die advocaat wat kunt verwijten, eerder dat de rechterlijke macht meer opgeleid moet worden om narcisme te herkennen

  3. Wij hebben vrienden, K en L die al jarenlang door hun buren worden geterroriseerd. De wijkagent en gemeente zijn ermee bekend dat dit probleem speelt. Zij noemen het eenvoudig burenruzie. Dat is het niet. Het is eenzijdig treiteren en terroriseren. Dit speelt al vanaf 2006. De eerste maanden dat K en L daar woonden was er niets aan de hand. Ze leken goed contact te hebben met de buren. Achteraf gezien waren ze misschien wel iets té betrokken en nu kunnen we zeggen dat ze de controle wilden hebben over onze vrienden en hun dagelijkse beslommeringen. Op het moment dat K en L hun woning gingen verbouwen en het erf in orde gingen maken ging het leuke contact bergafwaarts. De narcistische buren konden het niet uitstaan dat het zo mooi en netjes werd daar. Dat geloofde geen mens. Het is ook te kinderachtig voor woorden. Maar voor een narcist alle reden om iemand kapot te willen maken. Dat is voor een ‘normaal’ mens niet te geloven dat dat zo ver gaat.
    Het duurde jaren voordat onze vrienden dit doorhadden. Begrepen niet waarom het contact ineens over was en waarom ze zo boos werden aangekeken. Probeerden steeds met ze een gesprek aan te knopen, zich totaal niet bewust van wat er aan de hand was. Begrepen niet waarom de andere buurtbewoners ineens ook geen contact meer met hen wilden, zelfs geen gedag meer zeiden.
    Bomen en struiken op het erf gingen (en gaan nog steeds) kapot. Het duurde járen voordat onze vrienden door hadden dat dit weleens het werk zou kunnen zijn van de narcistische buren. Camera’s geplaatst en jawel..
    De buren spoten hun eigen erf met gif, maar wel zo dat de nieuwe boompjes en struiken van onze vrienden er ook aan moesten geloven. Het weiland van de buren werd gespoten op dagen dat de wind flink waaide waardoor een grote nevel gif over de groentetuin van onze vrienden waaide en de nevel neerstreek op de groenten. We weten het zeker: ze doen het expres.
    De oude trekker urenlang onnodig stationair laten lopen als de wind richting K en L staat zodat ze hun ramen moeten sluiten en buiten zitten geen optie is.

    Mediationgesprekken geweest, maar nutteloos natuurlijk. De narcisitsche buren komen overal mee weg. Zijn iedereen steeds een stap voor, hebben overal vrienden gemaakt (met mensen van de politie, buurt en gemeente). De gemeente, politie, mediators trekken eenvoudig de conclusie: Burenruzie. Wij hebben er alles aan gedaan, maar het houdt niet op.
    De wijkagent en de gemeente, maar ook de andere buren worden steeds opnieuw door de narcistische buren op het verkeerde been gezet.

    • ” Op de site van de gemeente Amsterdam, pagina Treiteraanpak staat een rapport van de GGD die onderzoek deed naar de ervaringen van slachtoffers”.

      Ik heb K en L een berichtje gestuurd met verwijzing naar dit blog. Misschien kan de gemeente Amsterdam dienen als ‘voorbeeld’.
      Ik zie opeens een openingetje voor K en L. Als de gemeente Amsterdam dit oppikt, dan kunnen er misschien meer gemeentes volgen.

  4. Dirk,
    een belangrijk onderwerp dat je hier behandelt. Ik heb diverse grote gemeentes een paar weken geleden een mail gestuurd over burenruzie en narcisme. Het slachtoffer van narcisme is immers meestal de pineut! Reactie: nul komma nul. Ik wil er verder niets over kwijt, want ik ben bezig om als slachtoffer te herstellen van narcisme. Ik zal ook niet nalaten om narcisme overal daar aan de kaak te stellen, waarvan ik denk dat het zijn vruchten afwerpt.

    • Inderdaad herkennen de meeste gemeentes niet dat er narcisten achter deze ellende zitten. Wat wel kan helpen is om te vragen of ze beleid hebben tegen buren die je wegpesten of treiteren, onder vermelding van de Treiteraanpak zoals ze die in Amsterdam hebben.

  5. Wat een goede en concrete post!
    Helaas zelf ook ervaring gehad met een buur, die niet in staat was tot empathie of inzicht in de gevolgen van haar negatieve gedrag naar de ander. Inschakelen van de buurtbemiddeling resulteerde in lange en veelvuldige bezoeken aan haar adres en had tot enig resultaat dat zij uiteindelijk als zielig, maar oprecht slachtoffer werd gepresenteerd en wij als sterke en verstandige ‘daders’. De wereld op zijn kop.

  6. Zo gaat het dan meestal. De invalkracht wordt maar niet ontmaskerd omdat ze steeds op andere basisscholen werkt. Mocht op een school niet meer komen, zegt daarover: omdat de vaste onderwijzer geen goede kracht is en niet consequent gaan kinderen bij de ouders klagen en ouders bij de directeur klagen als ik mijn werk wel goed doe. En vervolgens mag ik niet meer op die school werken.
    Je zou toch een kind hebben en dan zo’n narcist voor de klas.Zij vertelde ooit de hele PABO-opleiding stoned te hebben gevolgd. Zij verteld altijd dat ze zo oprecht en liefdevol is, maar probeert ondertussen anderen in een kwaad daglicht te zetten. Zij denkt dat ze HSP is, volgens haar na 80 uur sessies eruitgekomen. HSP = High Sensitive Person. Hooggevoelig; dan zeker alleen haar eigen gevoel. Inleven in een ander kan zij beslist niet. Heeft bv een positief gevoel overgehouden aan een gesprek met iemand; degene waarmee ze het gesprek had ligt dan er dan nachten wakker over. NEGEREN is volgens mij de beste oplossing voor jezelf om zo min mogelijk last van een narcist te ondervinden.
    Heeft al tig keren samengewoond, als de zoveelste keer de relatie weer eens uit ging had ze altijd een goede reden, altijd kwam het door de partner. Arm pleegkind dat ze in huis heeft, steeds weer een andere “surrogaat”vader en een narcist pleegmoeder. Pleegkind wordt ook al ingezet om te gaan bemiddelen, dat de familie “haar” moeder niet mag negeren. Is toch rampzalig. Kinderen die al nare dingen hebben meegemaakt, daardoor uit-huis geplaatst worden, en dan in een gezin bij een narcistische pleegmoeder en steeds wisselende “surrogaat” vader terechtkomen.
    Mijn moeder zei altijd: als we naar haar verjaardag gaan is het elk jaar bij of met een andere man.

    Narciste kreeg jaren geleden een relatie met een alcoholist die 2 kinderen had waar hij geen contact mee had. Zij trok bij hem in en er moesten 2kinderkamers in orde gemaakt worden, want zij wilde het contact tussen de kinderen en hun vader herstellen. Ik zei nog tegen haar dat ze beter kon wachten tot de relatie stabiel zou blijken. De relatie tussen de alcoholistische vader en zijn ki.deren werd opgepakt en de relatie tussen alcoholist en nercist was uit.

Geef een reactie