Op een gegeven moment was je alleen. Vrienden die wegvielen. Familie waarmee het contact steeds moeizamer ging. Mensen die er niet meer waren juist toen jij ze het hardst nodig had. Veel slachtoffers denken dat ze de enige zijn die zo eenzaam zijn geraakt, tot ze erachter komen dat het bij iedereen voorkomt. En dat heeft een reden.
Deze week is het de landelijke Week tegen Eenzaamheid. Eenzaamheid komt veel voor, maar bij dwingende controle en narcistische mishandeling komt daar een wrange laag bij: de eenzaamheid was doel van de mishandeling zelf. Of de pleger nu een partner, een ouder of iemand anders was; die eenzaamheid werd doelbewust gecreëerd.
Isolatie als tactiek
Isolatie is een van de meest voorkomende tactieken bij dwingende controle. Een opmerking over een vriendin die “geen goede invloed” zou hebben. Kritiek op familie die “zich overal mee bemoeit”. Een sfeer waarin contact met anderen steeds meer kostte, tot je het als vanzelf minder ging doen. Daar komt bij dat dwingende controle voor de meeste mensen onbekend terrein is. Ze herkennen het vaak niet als vorm van geweld, waardoor jij je onbegrepen voelde. En degene die jou controleerde, liet vaak twee gezichten zien: charmant en sociaal naar buiten toe, heel anders achter de voordeur. Dat maakte het voor anderen moeilijk te geloven wat je meemaakte, en voor jou moeilijker om nog hulp te zoeken.
Peter herkent dit patroon uit zijn huwelijk. “Mijn vrouw vond mijn beste vriend ‘een slechte invloed’ en mijn moeder ‘bemoeizuchtig’. Ik zag mijn vrienden steeds minder, want elk bezoek leverde thuis ruzie op. Naar buiten toe was zij de sociale, warme vrouw die iedereen graag mocht. Niemand geloofde me toen ik voorzichtig iets liet vallen. Men dacht -bleek later- dat het mijn keus was geweest om het contact te beeindigen. Zo pijnlijk vond ik dat, maar ik kon zelf ook nauwelijks geloven dat ze doelbewust een wig had gedreven tussen mij en de mensen om wie ik gaf. Gelukkig is het contact met mijn moeder hersteld, mijn beste vriend is ook weer terug in mijn leven. Ik laat nooit meer iemand zo mijn leven bepalen. Maar ik moet erkennen dat ik de grip erop volledig kwijt was en de eenzaamheid vond ik het ergst.”
Lonelification: een naam voor wat je meemaakte
Dit herkennen we in honderden verhalen die we al jaren horen. Internationaal onderzoek geeft het inmiddels een naam: ‘lonelification’, het stelselmatig eenzaam maken van iemand, gericht op je gevoel van jezelf en van verbondenheid met anderen. Een van de personen die de onderzoekers spraken, vertelde hoe vrienden en familie één voor één moesten verdwijnen, terwijl het steeds leek alsof zij die keuzes zelf maakte.
Dat zelfde onderzoek laat iets zien wat veel slachtoffers herkennen: eenzaamheid houdt mensen soms langer vast in een schadelijke situatie dan de controle zelf. Ze zien wat er gebeurt, maar het vooruitzicht van niemand om op terug te vallen voelt nog zwaarder.
Hanneke wist al jaren dat haar relatie haar geen goed deed. “Ik bleef niet omdat ik het niet zag, al overzag ik nog niet hoe erg het was. Ik bleef omdat ik geen idee had bij wie ik terecht kon als ik wegging. Mijn hele netwerk was langzaam verdwenen. Alleen zijn in een slechte relatie voelde op dat moment minder eng dan alleen zijn zonder relatie.” Hanneke was opgegroeid bij een narcistische ouder waar ze recent het contact mee verbrak, nadat ze van haar moeder steeds terugkreeg dat het haar schuld was dat de relatie niet liep. Dat geloofde ze lange tijd ook, wat nog een reden was waarom ze bleef. Tot het echt niet meer ging en het haar lukte om weg te komen. Ze is blij met haar vrijheid, maar voelt zich wel eenzaam. Al is ze blij dat al haar energie niet meer naar toxische personen gaat, maar naar zichzelf.
Contact zoeken, stap voor stap
Herstellen gaat ook over het doorbreken van die eenzaamheid. Nabijheid is beladen geworden, terwijl je steun van anderen wel nodig hebt. Wat je is aangedaan, zegt niets over wie jij bent. Verbinding kan weer groeien, stap voor stap en in je eigen tempo. Ook al zijn het maar een of twee personen. Iris Koops schrijft: “Je kunt je heel murw en/of wanhopig voelen: zie je wel, ik kom hier nooit uit, ik sta er alleen voor. […] Je zit weer in een isolement en daarom is het belangrijk om contact te zoeken met mensen die je wel kunt vertrouwen, en die je steunen.”
In de afgelopen jaren blijkt onder andere uit de vele reacties op deze website hoe eenzaam veel mensen zich voelen en hebben gevoeld, en hoe belangrijk het is om te ontdekken dat er veel meer mensen zijn die onder deze vorm van stil geweld lijden of hebben geleden. Niets meer uit hoeven leggen. Woorden vinden voor wat je hebt meegemaakt. Weten dat je niet de enige bent, dat het niet aan jou lag, dat de weg eruit er is; dat alles maakt minder eenzaam. We zijn blij dat we hiermee bij kunnen dragen aan het herstelproces; met deze site, de boeken van Iris, de workshops en ons netwerk van betrokken therapeuten.
Wil jij iets delen over het diepste moment van jouw eenzaamheid? Wat hielp jou om hieruit te komen? Jouw ervaringen kunnen een ander helpen, want juist het woorden geven aan en uitreiken doorbreekt vaak een isolement.
6 reacties op “Eenzaamheid: niet alleen het gevolg van dwingende controle, maar onderdeel van de mishandeling zelf”
Ik leef geïsoleerd. Ik heb mijn zoon. Ik heb mezelf weer terug en dat is hier op deze website begonnen. En ik heb het lotgenoten contact op facebook en instagram. In mijn woonplaats heb ik geen autoriteit en geen vrienden meer kunnen vinden sinds de misdaden van mijn narcistische psychopathische moeder aan het licht kwamen (2010) en ik er nog open over sprak. Door roddels over mij heb ik mijzelf teruggetrokken.
Vóór 2010 was ik een open vrouw die makkelijk contact maakte. Eenzaamheid kende ik niet. Kon me niet voorstellen dat mij dat zou overkomen. Nu ik het al zo lang ben, raak ik er ook mee vertrouwd, maar de ‘mantra’s’ van het loeder achtervolgen me wel bij dit onderwerp ‘eenzaamheid’. Zij maakte me zwart bij iedereen. Bij mijn eerste grote liefde. Met succes. Zus, broers, vader. Familie. En gaf mij de schuld. Ze zei dat ik nooit een man zou vinden. Ik geloof dat een moeder je zo kapot kan maken dat dit te diep in je systeem kan zitten. Als ik dit schrijf hoor ik haar minachtende lach: IK heb de macht over jou! Ik heb geen contact meer met haar sinds 2010. En heden twee advocaten en een rechter verder, denk ik wel dat ze zich koest houd. Er komt nog een erfenis als ze dood is
En dan nog dit: dit leed maakt je ook anders dan iedereen. Ligt eraan hoe je in elkaar zit. Ik ben een denker. Mijn denkframe is erg veranderd sinds ik kennis heb van narcisme en psychopathie én machiavellisme. Alsof ik niet meer te spiegelen ben. Het klikt nergens. Ben kunstenaar van huis uit, verveel me in ieder geval nooit.
Goed dat jullie hier aandacht aan besteden. Ik ben ontzettend eenzaam geweest. Er bleef niemand meer over mijn narcistische ex zorgde daar wel voor. En wreef me ook nog eens in dat ik het er zelf naar gemaakt had en dat het maar goed is dat hij ‘wel bij me bleef’.
Ik was echt een wrak toen ik uit die relatie kwam. Er was 1 vriendin die contact had gehouden, die vasthield en zei ‘dit is niet goed voor jou’. Die hielp me los te komen. Zij tipte me op de boeken van Iris Koops, die ik met en bij haar haar las. Ik kon me geeneens meer concentreren. Met haar hulp zag ik het web en dat ik weg moest.
Omdat ik weet hoe belangrijk het is dat iemand je helpt, ook al is het eentje, probeer ik er nu ook te zijn voor iemand waarvan ik zie; dat is narcistisch misbruik, waar jij in zit. En het helpt ook heel erg dat jullie bestaan. Veel dank.
Het is warempel n patroon van m’n hele leven. Lifetime family scapegoat, altijd schuld krijgen, altijd t gedaan ( ook al waren andere kinderen betrapt). Sociotechnisch hoe bijv je moeder je behandeld dat werkt als filter en zien anderen en zo gaan anderen je ook behandelen. Nooit mogen afspreken om te spelen. Moest zonder handschoenen met blote handjes met n spons de poep van wc’s afsponsen als 4-5 jarige. Mn hele leven is zo verlopen. Onder barre omstandigheden een ouder verloren die juist mn veilige haven was en in zelfde ‘soort schuitje’ zat, en levende rouw van de andere ouder. Letterlijk in overlevingsstand met meermaals op randje door medische missers. Wie moet ik nog vertrouwen? Na al die missers en niet geloofd worden? Ben ik nog te beleefd, voelen of ruiken hun de machteloosheid en eenzaamheid? 2026 en wetenschap, labresultaten liegen er niet om. Ik lees pardoes dingen op deze site, geen idee hoe ik hier kwam en geschokt van de herkenbaarheid… maar waar vind je hulp, waar begin je? Ben kritiek, kan niet praten door pijn en ben niet mobiel. Medisch kritiek dus. Maanden. Niemand weet dat ik besta meer. Familie glashard… gepoogd hulp te vragen maar hej ja ze doen mooi naar buiten maar ze hebben meer gezichten en het is eng en dambord verder en verder t donker in… zelfs nu ik kritiek ben.
waar begin je? En wie vertrouw je nog na zoveel missers en nog meer ongeloof en gezegd wordt dat je je aanstelt… en dan wederom kantje boord blijkt met dingen in je bloed. Het is moeilijk. Het is goed dat oa deze site er is, dat is n start van een lichtpuntje enigszins.
Hoi BB,
Wat naar om te lezen. Voor het medische stuk raden we je aan contact te leggen met je huisarts. Daarnaast is ook duidelijk hoezeer je hebt geleden (en lijdt) door de narcistische mishandeling die je hebt meegemaakt. Dat is confronterend maar misschien steunt het om te weten dat je hierin niet alleen bent. Zoals ook veel anderen die de rol van zondebok hadden, heb je die rol nog steeds. Terwijl je zo dringende behoefte hebt aan hulp laat je familie je zitten. Zo er alleen voor staan is enorm pijnlijk. Je zou de boeken van Iris Koops kunnen bestellen. Die hebben veel lezers gesteund en er staan ook veel concrete adviezen in.
https://verdwenenzelf.org/boeken/
In ons netwerk van therapeuten zitten behandelaren die ook per mail kunnen begeleiden, mocht dat wel een optie voor je zijn. Om te mailen met een professional die je begrijpt en dingen kan aanreiken, geeft misschien wat verlichting.
Heel veel sterkte voor jou in ieder geval.
https://verdwenenzelf.org/persoonlijke-begeleiding/
Mijn moeder, broers, zus en zoon hebben er alles aan gedaan om mijn leven kapot te maken. Vrienden werden benaderd om steun te verkrijgen voor het zwartmaken van zowel mijn man als mij. Mijn familie bleek uit flying monkeys te bestaan, allen geloofden ze onze zoon, niet 1 nam het voor ons op. Met steun van mijn man ben ik er redelijk bovenop gekomen. Het is niet te geloven hoe gemeen mensen kunnen zijn.
Triest.
Wat ik ook wil belichten is een andere manier waarop de eenzaamheid kan ontstaan: als je vanaf jongs af aan verteld is dat je op geen enkele manier deugt, dat nou werkelijk geen mens op jou zit te wachten, dat niemand echt te vertrouwen is en als je je nooit geliefd en geaccepteerd hebt gevoeld, nou dan is het aangaan en onderhouden van contacten niet echt gemakkelijk. Tel daarbij op dat dit allemaal volkomen onbegrijpelijk is voor een ander, et voilà: de soep der eenzaamheid is klaar.