Dat advies kreeg je misschien ook, met de tip om het elke dag tegen jezelf te zeggen. Bij ernstig trauma verandert een positieve affirmatie die je cognitief herhaalt weinig aan wat het trauma met je lijf en je gevoel heeft gedaan. Ben je opgegroeid onder dwingende controle en narcistische mishandeling, dan komt er nog iets bij: het roept vaak een tegenreactie op.
In deze blog lees je wat oppervlakkige zelfhulp als het uitspreken van affirmaties bij trauma bij twee ervaringsdeskundigen deden. Misschien herken je jezelf in hun verhaal.
Wat een kind onder dwingende controle leerde
Een kind leert van zichzelf te houden in contact met een gezonde ouder. Dit kind mocht nooit van zichzelf houden. Het leerde zichzelf af te wijzen. De band met de destructieve ouder moest hoe dan ook in stand blijven, wat die ouder ook deed. Als kind was je afhankelijk. Aangepast zijn was het veiligst. Om veilig te blijven moest je de pleger altijd op de eerste plaats zetten. Je hele systeem draaide daar omheen. Nooit mocht het om jou gaan, om wat je voelde, nodig had of wilde.
Zet je jezelf als volwassene op de eerste plaats en zeg je: “ik hou van mezelf”, dan roept het kind van toen: “Nee! Ik niet!” Dat kind leerde dat veiligheid draaide om onzichtbaar worden en jezelf op de laatste plaats zetten. Dit deel blijft dat innerlijk doen, ook als de pleger er letterlijk of figuurlijk al lang niet meer is.
Hoe oppervlakkige adviezen onbedoeld kunnen triggeren
Jeroen herkent dit. Hij groeide op met een verborgen narcistische moeder. Ze was voortdurend met hem bezig en vertelde hem, op een subtiele manier, hoe hij moest denken en voelen. Ze was heel controlerend en gaf tegenstrijdige boodschappen. Toen een coach hem met klem aanspoorde om steeds affirmaties te herhalen, werden zijn klachten erger. Hij zei tegen de coach dat hij van slag raakte van de affirmaties. Zij vond dat onzin en had dit van geen enkele cliënt ooit gehoord. Het veroorzaakte herbelevingen bleek later: ook zijn moeder had hem vroeger verteld hoe hij met zichzelf om moest gaan, wat hij moest zeggen en doen en stelde dat zijn problemen door hemzelf kwamen.
Jeroen ging bij de coach weg. Toen hij de boeken van Iris Koops las, viel alles op zijn plek. Narcistische mishandeling is complex en herstellen heeft veel lagen. Hij begrijpt dat affirmaties kunnen helpen bij kleinere problematiek. Zelf ontdekte hij dat ze de plank misslaan, en dat ze kunnen hertraumatiseren wanneer je als kind veel gaslighting hebt meegemaakt. Hij zegt erover: “Het heeft geen zin om dingen tegen jezelf te zeggen als je ze ook niet echt voelt. Het is niet zo dat je ze daardoor ook echt gaat voelen. Ze kunnen juist een tegenreactie oproepen.”
Als het trauma buiten beeld blijft
Als in therapie niet wordt meegenomen wat trauma in je lijf en je hele systeem doet, en ook de context van dwingende controle niet gezien wordt, dan verandert er onder de oppervlakte niets. Affirmaties bereiken de diepere laag niet.
Marloes herkent dit. Na ernstige dwingende controle in haar jeugd had ze veel klachten. De reguliere hulpverlening begreep haar symptomen niet, dus week ze uit naar de zelfhulpwereld, waar vaak grote beloftes worden gedaan. Ze volgde workshops over onder meer affirmaties en las er boeken over. De workshopleider was stellig: ze moest dit dagelijks toepassen, zichzelf glimlachend aankijken in de spiegel, en dan zouden haar klachten en trauma verdwijnen.
Toen ze in een workshop zei dat het bij haar zo niet werkte, kreeg ze te horen dat ze in de weerstand zat en zich hierdoor zo slecht voelde. Ze werd alleen maar onzekerder. Pas toen het steeds slechter ging en ze bij een traumatherapeut terechtkwam, begreep ze dat ze de verkeerde hulp had gehad. Die adviezen waren simplistisch geweest en niet gebaseerd op kennis van trauma. Ze voelde zich niet langer schuldig en kon eindelijk met haar trauma aan de slag. Bij een andere workshop die ze deed had ze hele positieve ervaringen, wat haar hielp in haar contact met anderen.
Herstel is mogelijk, stap voor stap, met begeleiding gebaseerd op kennis van complex trauma en dwingende controle. Mocht je hulp zoeken: ontdek ons netwerk van therapeuten met specialistische kennis van trauma en dwingende controle.
Met dank aan Denise Hagmeijer voor de illustratie.