Voor de meeste mensen is de zomer een adempauze. Minder verplichtingen, meer ruimte, tijd voor mensen om je heen. Voor jou is dat misschien juist niet zo. Terwijl anderen tot rust komen, merk je misschien dat jouw systeem juist onrustiger wordt zodra de dagen leger worden. Veel slachtoffers van narcistische mishandeling en dwingende controle ervaren dit zo.
Werk of school geeft normaal gesproken een ritme. Vaste momenten, vaste contacten, vaste afleiding. Als die structuur wegvalt, valt er meer weg dan alleen een agenda. De gebruikelijke adempauzes die je jezelf misschien niet eens bewust gunde, waren er wel altijd. Zonder dat ritme komt alles dichterbij: herinneringen, spanning, gemis. Ook kan het feit dat je allemaal mensen ziet genieten van de zomer triggeren, omdat het voor jou juist niet vanzelfsprekend is. Je kent het eigenlijk niet dat het zorgeloos kan zijn. En ten slotte kan de vakantieperiode juist eerdere ervaringen omhooghalen van vakanties met je narcistische ouder(s), ex, etcetera, die heel stressvol waren.
Sanne: “Ik wist niet dat dit ermee te maken had”
Sanne (34) groeide op met een moeder die haar jarenlang kleineerde en controleerde. Elk jaar merkt ze in de zomer hetzelfde: ze wordt onrustiger, slaapt slechter, voelt zich sneller overweldigd. Jarenlang dacht ze dat het toeval was.
“Ik snapte niet waarom juist de zomer me zoveel deed. Ik had toch vrij, ik had toch tijd. Pas later begreep ik dat die tijd het probleem was. Op mijn werk had ik structuur en afleiding. Zonder dat kreeg alles ruimte: de herinneringen aan hoe kerstvakanties en zomervakanties er vroeger uitzagen, het gemis van iemand die er gewoon voor je is. De paar mensen die ik ken zijn lang weg tijdens de vakantie.”
Wat haar inmiddels helpt, is klein en concreet. Ze spreekt van tevoren met een vriendin af wanneer ze elkaar appen, ook als die vriendin zelf op vakantie is. Ze plant bewust een paar vaste momenten in de week die alleen van haar zijn. “Omdat het me houvast geeft op de dagen dat er verder niets is dat me vasthoudt.”
Tom: “Ik plande de vakantie al weken van tevoren in mijn hoofd, uit angst”
Tom (41) maakte jarenlang dwingende controle mee in zijn relatie. Vakanties waren voor hem geen rustpunt, maar een periode van extra waakzaamheid. Zijn ex-partner bepaalde tot in detail hoe elke dag eruitzag, en elke afwijking daarvan werd afgestraft met een dagenlange stiltebehandeling of scherpe kritiek waar de kinderen bij waren.
Als hij met de kinderen naar het strand wilde terwijl zij een andere activiteit in gedachten had, kreeg hij te horen dat hij egoïstisch was en geen rekening hield met het gezin. Speelde hij een spelletje met de kinderen zonder haar erbij te betrekken, dan voelden zij zich later verplicht te vertellen wat er precies was gebeurd en gezegd, alsof ze verantwoording moesten afleggen. Als de kinderen te enthousiast over hem spraken, werd dat later tegen hem gebruikt: dan was hij ineens degene die de kinderen “tegen haar opzette”. Met huilbuien en stille verwijten maakte ze hem duidelijk hoe hij de vakantie voor iedereen verpestte.
“Ik was op vakantie meer bezig met het voorkomen van problemen dan met genieten. Ik telde de dagen af tot we weer thuis waren, waar ik naar mijn werk kon en hierdoor wat lucht kreeg.”
Sinds de scheiding richt Tom de vakanties met zijn kinderen zelf in en is er weer ruimte voor hem en de kinderen. Geen strak schema, geen controle en dwang. Als ze zin hebben om een dag niets te doen, doen ze niets. Als ze willen omgooien wat ze die ochtend nog van plan waren, gooien ze het om. Ze hoeven aan niemand verantwoording af te leggen. Wel merkt Tom dat het nog beladen is, ‘gezellig op vakantie’ maar dat slijt.
Maak deze tijd draaglijker voor jezelf
Is deze periode ook beladen voor jou? De zomer confronteert je met wat er niet is: de structuur, het vrije vakantiegevoel, zorgeloos genieten, contact omdat de mensen die er normaal zijn, er nu niet zijn. Dat gemis is niet oplosbaar met een paar tips. Het is wel iets waar je jezelf in kunt leren ondersteunen.
Een paar dingen die kunnen helpen:
Leg voor jezelf vast wie je wél kunt appen als het misgaat, ook als diegene op vakantie is. Een berichtje sturen mag altijd, ook zonder direct antwoord.
Plan een paar vaste momenten in de week die alleen van jou zijn, hoe klein ook. Een wandeling, een bad, een bladzijde lezen.
Zoek herkenning waar je die kunt vinden. Op onze website staan honderden artikelen en blogs, geschreven door mensen die weten waar jij doorheen gaat.
Je hoeft dit gevoel niet te verklaren aan iemand die het niet begrijpt. Het is genoeg dat jij het begrijpt.
Terugblik afgelopen half jaar Het Verdwenen Zelf
Wij nemen de maand augustus een beetje rust en blikken vol trots terug op het afgleopen half jaar. Wat we uit willen lichten is onze vernieuwde website voor professionals, die in juni live ging. Een overzichtelijke website met een schat aan informatie over dwingende controle. Dit is belangrijk. Je hebt vast wel eens gemerkt wat het doet als een hulpverlener dwingende controle niet herkent: je verhaal wordt platgeslagen tot “een moeilijke relatie” en je voelt je voor de zoveelste keer niet gezien. Die website is bedoeld om dát te veranderen, bij de mensen die jou en andere slachtoffers zouden moeten begrijpen. Zie:
https://professionals.verdwenenzelf.org/
Meer lezen en verdiepen
De boeken van Iris Koops, Herstellen van narcistische mishandeling en Je leven in eigen hand, bieden houvast bij dit soort patronen, het hele jaar door. Heb je meer nodig dan zelfhulp alleen? Bekijk ons netwerk van gespecialiseerde therapeuten.
2 reacties op “Waarom de zomer nog zwaar kan zijn na narcistische mishandeling”
Wat fijn dat jullie hier aandacht aan besteden. Ik dacht dat ik de enige was die deze tijd moeilijk vind maar lees hier dat veel meer mensen hier last van hebben. Je ziet inderdaad iedereen zorgeloos vakantie vieren, terwijl ik me dus niet eens een zorgeloze vakantie kan herinneren. Weet nog goed hoe we in de volgepakte auto, op elkaars lip, ‘leuk’ naar het Zuiden reden (Zuid-Frankrijk of Spanje). Ik telde de minuten dan we er waren. Mijn narcistische vader deed zo geforceerd vrolijk terwijl hij om het minste zich afreageerde op mij (als er even file was, als de koffie van het tankstation niet smaakte). En mijn moeder deed er nog vaak een schepje bovenop omdat ik niet ‘gezellig deed en de sfeer verpestte’. Mijn zusje en broertje werden de hemel in geprezen.
Van buitenaf zagen we eruit als een modelgezin, ik heb ook lang gedacht dat het allemaal aan mij lag. Tot ik de boeken van Iris Koops las en bladzij na bladzij alles af kon vinken.
Als we dan eindelijk op de camping waren verstopte ik me ergens, even rust tot het volgende gedoe weer begon. En ondertussen hadden zij zo’n leuke vakantie, met mij als afvoerput voor de dagelijkse frustraties. Thuis was het ook naar, maar dan had ik tenminste mijn ontsnapping naar school of een vriendin.
Het doet pijn, nog steeds.
Vakantie ging nog wel ondanks het feit dat veel mensen dan weg waren. Tenslotte was er altijd zicht op een einde. Uiteindelijk zou het werk weer een aanvang nemen.
Nee, dan stoppenen met werken.
Na een eerste gelukzalige tijd knalde bij mij wel de deksel van de beerput eraf.
Fijne vakantie Iris en alle andere medewerkers van Het Verdwenen Zelf.
Fijn dat jullie er zijn en geniet van het dolce far niente.