Een rondje narcistische wreedheid en dwingende controle

Dit is een gastcolumn van Vroefje.

Er zijn veel slachtoffers die nog steeds lijden onder de extreme wreedheid van hun narcistische ouder(s). Je hoort ze zelden. Waarom vertellen we zelden, zonder een blad voor de mond, wat ons is aangedaan? Is het nog een taboe? Schaamte? Toch de vuile was niet echt buiten willen hangen?

De angst om voor een Zeurpiet, een Klaagmiep of, erger nog, een slachtoffer dat in de slachtofferrol blijft hangen, te worden aangezien?

Ik heb hier lang over nagedacht, en eigenlijk weet ik het nog steeds niet. Maar het wordt tijd dat we er gewoon over praten. Dus bij deze mijn verhaal.

Hoewel al die narcisten uit dezelfde mal lijken te komen waardoor ze dezelfde dingen zeggen (zie de prachtige blog “55 jaar moeder(s)taal”) en doen, is er volgens mij wel een verschil in de intensiteit waarmee ze te werk gaan.

Ik bijt de kop er even af:

Al vrij jong moest ik op klassiek ballet. Dat vond mijn moeder zo leuk. Ik niet.

Ik bleek meer van het turnen te zijn. Op ballet voelde ik me altijd lomp, grof en onhandig en die langdurig ingehouden kracht…… ik was meer van de korte, explosieve krachtsinspanning. Maar dat vond mijn moeder maar ordinair, dat turnen. En vooral de mensen die het uitoefenden en kwamen kijken. Mijn moeder was namelijk van adel.

Mijn moeder is slechts één keer komen kijken. Mijn moeder heeft nooit gezien hoe ik, op redelijk hoog niveau, rank en lenig ronddartelde.

En natuurlijk was ik een paardenmeisje.

Ontelbare keren heeft ze me, om me in het gelid te houden, gedreigd met het stoppen van de lessen. Nooit met het opschorten van de balletlessen.

En ook heeft ze me verschillende activiteiten afhandig gemaakt zoals de laatste Friese Hengstenkeuring van mijn grote liefde Tjalling, een werkvakantie op een manege in Zuid Engeland.

En nee hoor, dat had ze me nooit verboden.

Ik was verward omdat ik het me toch echt anders herinnerde maar kwam niet verder dan de gedachte “O, maar als jij het niet verboden hebt, waarom ben ik dan niet gegaan?” Als ik deze gedachte hardop uitsprak was het antwoord steevast “Ja, dat weet ik ook niet hoor”. En dan dacht ik verder niets meer, want mijn moeder sprak tenslotte de waarheid.

Maar snappen deed ik het niet.

Ook een jaarlijkse skivakantie met anderen heeft ze me op achterbakse wijze weten te onthouden. Het heeft héél lang geduurd voordat ik me realiseerde dat ze dit allemaal heel bewust en doordacht heeft gedaan. Ze gunde me het licht in mijn ogen niet.

Op de middelbare school bewandelde ik niet altijd de rechtste weg. (En dan hebben we het over spijbelen hè, dus niet dat ik helemaal van God los was of zo). Als de conrector dan belde om zijn beklag te doen, dan gaf mijn moeder hem groot gelijk en droeg tevens nog diverse voorbeelden aan om te onderstrepen hoe in en in slecht ik was.

In mijn ontwikkeling tot vrouw heb ik het ook zwaar te verduren gehad. Iedereen weet inmiddels wel dat pubers heel erg onzeker zijn omtrent hun uiterlijk en allerlei ontluikende gevoelens. Ook vandaag de dag zou mijn moeder daar waarschijnlijk geen enkele boodschap aan gehad hebben.

Ik moest en zou met de grond gelijk gemaakt worden.

En dat was net zo makkelijk als schieten voor een open doel. Helemaal omdat ik nogal last had van een hardnekkige en beschamende vorm van acné. Een vieze, smerige puistenkop was ik, en uiteraard had ik dit alleen maar aan mezelf te danken omdat ik rookte, in het weekend graag een biertje dronk en dol was op patat en chocolade.

Als ik, netjes opgedirkt, zo ongezien mogelijk het huis uitglipte op weg naar het leven siste ze me nog net even toe dat ik er niet uitzag. Als ze er later goed voor kon gaan zitten, dan werd dit gegeven onderdeel van een veel grotere monoloog; ik was vies, wanstaltig, weerzinwekkend en aanstootgevend. Ik maakte mezelf volkomen belachelijk en moest vooral niet denken dat mannen serieus in mij geïnteresseerd zouden zijn. Ja, voor een pleziertje. Maar daarna zouden ze zich wenden tot en trouwen met een vrouw die ze wel respecteerden.

En o ja, zwanger thuiskomen moest ik me natuurlijk ook niet in mijn hoofd halen. Dan stond ik er toch echt alleen voor.

Gelukkig wist mijn ene broer, keurig geconformeerd aan mijn moeder, me op dit gebied gerust te stellen: volgens hem was ik mijn eigen voorbehoedsmiddel. Voor wie nu verbaasd de wenkbrauwen optrekt licht ik even toe: ik was namelijk zó lelijk dat geen enkele man mij ooit zou willen hebben.

Overigens was het nemen van kinderen werkelijk het allerstomste wat je kon doen. Kinderen ruïneerden je leven. Volgens mijn moeder dan.

Ik heb nooit een kinderwens gehad.

Haar wreedheid bereikte toch wel een hoogtepunt toen ze, in het bijzijn van mijn beide broers, mijn (ontluikende) borsten vergeleek met de uiers van een koe. Want als ik liep dan slingerden mijn borsten heen en weer en heen en weer. Net als bij een koe. Ze ondersteunde haar betoog met veel, nogal plastische, niet mis te verstane gebaren.

En van schrik zijn mijn borsten gestopt met groeien.

Maandag, wasdag. En dan was ze niet te genieten. Zondagavond klokslag 8 uur moesten de te wassen spullen ingeleverd zijn zodat ze in de week gezet konden worden. Propte ik op het verkeerde moment mijn was een halve minuut te laat in de tobbe, dan vond ik de volgende dag mijn natte, ongewassen spullen terug in mijn wasbak.

Mijn broers hadden geen wasbak. Dus ook hier kan ik alleen maar concluderen dat ze er heel bewust op uit was om mij dwars te zitten.

Overigens waste ik in diezelfde wasbak vaak spullen voor omdat ik voor elke vlek verantwoording af moest leggen en haar woede riskeerde. Zelfs het kruis van mijn onderbroek werd nog gecontroleerd.

Mijn moeder had vaak ruzie met allerlei mensen. Ik werd dan geacht deze personen ook niet meer te groeten. Werd ik betrapt op het tegenovergestelde of een andere mening, nou dan moest ik maar bij ze gaan wonen als ik ze zo aardig vond.

Mijn moeders vijand was mijn vijand. Iedereen, maar dan ook iedereen, inclusief vriendinnetjes, werd gewikt, gewogen en te licht bevonden.

De haat en de minachting die ze voor mijn vader voelde. Ik kreeg het allemaal over me heen. Het ergste was als ze zei dat je precies op je vader leek. Ze noemde hem niet eens bij naam maar had altijd een heel akelig scheldwoord om hem te duiden.

Ik werd gebruikt als tussenpersoon bij telefoongesprekken. Dan wrong ik mezelf in allerlei bochten om de harde woorden van mijn moeder zo diplomatiek en zacht mogelijk over te brengen.

Waar mogelijk vertelde ik haar slecht nieuws in het publieke domein, dan wist ik dat ze zich in zou houden. Maar vaak kon ik aan die kop al zien dat als we straks weer thuis waren…………

Dat vergelijken, dat eeuwige vergelijken.

Het liefst met iemand die, volgens mijn moeder, nog veel stommer was dan ik en voor wie ze geen enkel respect had.

Ik had een hartsvriendin. Een foto uit die tijd bewijst dat we identiek waren. En toch was zij charmant en keurig verzorgd. En ik niet.

Ik snapte daar echt helemaal niets van.

En dan dat zwijgen. Dat Godsgruwelijke zwijgen. Er kwam geen eind aan.

Op mijn zeventiende verjaardag bijvoorbeeld, terwijl ik zo gehoopt had dat ze dan weer bijgedraaid zou zijn.
Gesmeekt heb ik haar vaak, om toch alsjeblieft weer normaal te doen. Maar nee.

Op andere momenten daarentegen, als ze voornemens was mij weer eens flink aan te pakken, (want anders kwam er niets van me terecht) leek ze wel een spraakwaterval. Eindeloos, en met veel genoegen, kon ze elk facet van mijn zijn afkraken.

Hoewel dit alles slechts een kleine bloemlezing is uit het totale, kleurrijke oeuvre van mijn narcistische moeder, is het nu wel genoeg.

Dus ja, er zijn inderdaad moeders/vaders die hun dochter (of zoon) op heel geniepige en doordachte wijze opzettelijk proberen pijn te doen.

Ik heb lang getwijfeld over het insturen van deze blog. Omdat ik vooral heel veel schaamte voel.

Schaamte om wat me is overkomen.

Schaamte omdat ik het heb laten gebeuren, en er nooit iets van snapte.

Schaamte omdat ik mijn moeder afval en te kakken zet.

Schaamte omdat deze vrouw mijn moeder is, dus wat maakt mij dat dan?

Schaamte omdat ik zo open ben en uit de school klap, en daarmee wel erg veel ruimte inneem.

Schaamte omdat het voelt alsof ik loop te koketteren met mijn leed.

Maar dat is niet de bedoeling. Ik heb alleen maar getracht een gezicht te geven aan de rauwe werkelijkheid van narcistische mishandeling in het leven van alle dag.

Hoewel ik vroeger altijd dacht dat alle woorden van mijn moeder zo weer van mijn schouders afgleden hebben ze echter toch diepe en bijna onuitwisbare sporen nagelaten en mijn leven tot in de kleinste details bepaald. Met behulp van een diepgaande, langdurige therapie dacht ik de boel op steeds weer een dieper niveau schoon te wassen. Maar het zat allemaal nog veel en veel dieper dan ik ooit had kunnen vermoeden.

Het is als het ontwaken uit een boze droom, als losweken van een bubbel waar de werkelijkheid nooit echt kon doordringen en waar bovendien het gedachtegoed en de ge- en verboden van de narcist de dienst uitmaakten. Ik kan het allemaal simpelweg niet bevatten. Dat dit mij overkomen is. Dat alles wat ik volkomen normaal achtte, volkomen gestoord blijkt te zijn. En soms denk ik zelfs dat ik dit allemaal verzin. Want zoiets kan toch gewoon niet waar zijn?

Het hele proces wordt bemoeilijkt door de totale afwezigheid van mijn emoties. Geen enkele lichaamsgerichte therapie sloeg tot nu toe aan.

Maar ik geef niet op.

Eerlijk gezegd had ik de pensioengerechtigde leeftijd al zo’n beetje bereikt toen de waarheid tot me kwam. Maar als je wat jonger bent en het grootste gedeelte van je leven nog voor je hebt, zet dan echt alles op alles om je leven terug te krijgen en ervan te kunnen genieten. Want daarvoor is dat leven uiteindelijk ook bedoeld.

Lees je suf, zoek de juiste therapie, verzet je tegen therapeuten die je uit onwetendheid de verkeerde dingen aanpraten, kom uit je comfortzone en omarm jezelf

Letterlijk en figuurlijk.

Want die ene wereld, die wereld zonder somberheid, zonder angst, zonder eenzaamheid, die wereld, die is er ook voor jou!

En wees je er altijd van bewust dat niets van wat een narcist over jou verkondigt waarheid is. Ze hangen gewoon van leugens aan elkaar.

Hopelijk ben ik met dit schrijven iemand tot steun. Her- en erkenning: zó essentieel.

En ook hoop ik dat jullie zullen reageren en wilt delen wat het daglicht nooit kon verdragen en daar in de echte wereld, om verschillende redenen, vaak zo moeilijk gedeeld kan worden.