Meer aandacht voor psychische mishandeling en trauma

Dit is een gastcolumn van Tako Engelfriet

De gevolgen van psychische en emotionele mishandeling zijn heftig. Veel heftiger dan veel mensen denken. Ikzelf was blij om dit gevoel van herkenning te hebben toen ik voor het eerst op de site van het Verdwenen Zelf kwam en de boeken van Iris las. Maar weten professionals het ook? Vaak niet helaas. Reden waarom het Verdwenen Zelf workshops aanbiedt aan professionals die met slachtoffers te maken hebben, bijvoorbeeld voor hulpverleners, psychologen mediators, of advocaten.

Omdat zovelen van ons ook te maken hebben met scheidingen en de jeugdzorg hebben we speciaal voor professionals die werken in de jeugdhulp de training Als jeugdprofessional in contact met narcisme en psychopathie ontwikkeld.

Ik zie en lees steeds meer berichten dat psychische mishandeling en trauma stapje voor stapje steeds serieuzer worden genomen. Het Verwey Jonker Instituut zegt bijvoorbeeld nu ook dat de gevolgen van huiselijk geweld en kindermishandeling veel ernstiger zijn dan gedacht. Dit staat in een recent rapport dat diverse media heeft gehaald. Het Verwey Jonker Instituut is een belangrijk onderzoeksbureau dat werkt voor de overheid.

Een belangrijke conclusie uit het rapport is dat er veel meer geweld is dan eerder gedacht en dat dat geweld meestal structureel is en niet zomaar een paar incidenten. Ze merken op dat het geweld lastig te stoppen is. Het gaat vaak jarenlang door, ondanks de bemoeienis van hulpverleners of politie. Goed dat dat erkent wordt.

Ook belangrijk is dat ze constateren dat meer dan 40% van de onderzochte kinderen die huiselijk geweld meemaken een trauma hebben door hun ervaringen. Daarnaast had maar liefst 44% van de onderzochte ouders zelf een jeugdtrauma door huiselijk geweld in hun eigen kindertijd. Met andere woorden: het gaat soms van generatie op generatie.

En in meer dan 80% van de situaties zagen ze psychische mishandeling. Veel meer nog dan fysiek of seksueel geweld. Niet dat dat goed nieuws is, maar het is wel herkenbaar dat juist intieme terreur veel schade aanricht. Met vaak complex trauma tot gevolg.

Verder komt er ook meer geld beschikbaar voor de strijd tegen huiselijk geweld: recent 3 miljoen euro voor drie regionale centra die zich gaan richten op het aanpakken ervan. De Tweede Kamer wil ook dat de verjaringstermijn van kindermishandeling wordt verhoogd en dat straffen zwaarder worden. En de zorgverlening moet beter op trauma gaan screenen. Wat meer over de grens: nu in Ierland en al eerder in het Verenigd Koninkrijk is emotionele mishandeling inmiddels zelfs echt strafbaar.

Ik word er voorzichtig hoopvol van dat onderzoekers, beleidsmakers en professionals steeds meer psychische mishandeling en trauma als belangrijk zien. Dat zijn hopelijk wat stappen in de goede richting zodat er minder de mensen de dupe worden van wat velen van ons hebben meegemaakt of nog meemaken.

19 thoughts on “Meer aandacht voor psychische mishandeling en trauma

  1. Wat ook belangrijk is voor huisartsen en specialisten is dat psychische mishandeling lichamelijke gevolgen heeft. Auto-immuunziekten, tekorten van mineralen en vitaminen door een slechte opname, een slecht immuunsysteem, allergiëen, complex trauma heeft gevolgen op allerlei niveaus. Voeg daar milieuvervuiling bij en industriële voeding en je hebt een groot medisch probleem dat tot voor kort nog vooral geduid werd als een psychisch probleem en ook zo behandeld wordt.
    Ik wens iedereen met complex trauma dat inzicht toe, dat psychologische hulp alleen je lichaam niet zal helen. Je psyche helen, dat blijft een belangrijk streven maar ik heb in ijdels aanvaard dat dat nooit helemaal zal lukken. In de hersenen is complex trauma aanwijsbaar. Ik heb goede resultaten behaald met EMDR, maar ik accepteer dat alle hulp nodig is en toch niet voor 100% herstel zal geven.
    Ik richt me dan ook daarnaast op het autoimmuun proces en dat werd zijn vruchten af.

    Sterkte voor iedereen en dank voor alle steun en inzichten die we elkaar hier kunnen bieden als lotgenoten.

    • ik heb maag darm en long(ziekte) problemen met meestal migraine- en chronische rugpijnen wat het allemaal heel veel maakt ,ik heb geen weet dat deze altijd verband zouden kunnen hebben .mijn denken zit meestal wel niet zo positief en angsten gaan nooit volledig weg maar dit lezen allemaal heeft mij al veel geleerd van mijzelf en dat doe ik nog steeds

  2. Heel fijn om dit te lezen…

    Denk je dat iemand met narcisme als hij of zij wordt gewezen op de strafbaarheid (stel dat het bij ons ook strafbaar wordt, zoals in Ierland) van zijn of haar gedrag, dan zou stoppen met de ander naar beneden halen en dergelijk gedrag?

    • Je haalt mij de woorden uit de mond, Liza. Ik moest er om lachen, omdat jij het zo helder zegt.

      Maar hoe meer ik er achter kom wat er gespeeld heeft in mijn gezin van herkomst, hoe meer ik denk dat het een hersenspoeling tot gevolg had. Ik leer stap voor stap zien dat mijn moeder niet lief en aardig was, zoals ze zich voordeed of zoals ik haar wilde zien maar vooral uit was op haar eigen evenwicht en welzijn.
      Nu ik mijn eigen saboterende delen behandeld heb.
      Nu pas ook erken ik dader-identificatie, waardoor ik slecht over mijzelf dacht maar ook mijn broertje verraadde die bij ons thuis de zondebok was.
      Dat kost je dus twee jaar hard werken aan jezelf terwijl je de boeken van Iris kent. Laat staan wat ik in de decennia daarvoor aan mijzelf gesleuteld heb met dan weer professionele hulp dan weer zelfhulpmethodes.

      Ik zou als kind never niet bedacht hebben dat ik last had van mijn moeder. Nee de kinderen onderling gaven elkaar de schuld: de heksenketel noem ik het nu.

      Heerlijk dat vooruitgangsgeloof. We moeten het ook niet niet doen, voorlichting, trainingen voor professionals enz.
      Maar wat één ding in de boeken mij duidelijk heeft gemaakt is is hoe ingewikkeld het in elkaar steekt: narcistische mishandeling.
      Verder heb ik een paar keer bot gevangen als ik iemand persoonlijk probeerde te wijzen, op serieuze manier, op narcistische mishandeling die zijzelf ondergaan hadden. Het eigen sabotagevermogen kwam dan naar boven en dan kan je botheid op jouw pogingen verwachten. Of woede op jou gericht.

      Voorlichting op scholen wat iemand als reactie hier gaf: als meester of juffrouw echt menselijk is en heldere ogen heeft, is extra voorlichting verwarrend en onzin. Kinderen serieus nemen is niet via informatie aan te leren, is een houding die je je hebt eigen gemaakt.

      gelukkig zijn er coaches in het netwerk van deze/onze site.
      voor al dat inzicht over dat ingewikkelde verschijnsel 😉

    • Nee dat doen ze hoogstwaarschijnlijk niet natuurlijk. Maar het biedt wel de mogelijkheid om bij een rechter aannemelijk te maken dat er sprake was of is van emotioneel misbruik. En daar wordt juist nu nog veel te weinig naar gekeken.

      • Dank voor jullie reacties! Het klonk misschien als kritiek? Maar zo bedoelde ik het niet, vroeg het me echt af! Want mijn moeder verandert haar gedrag wel soms. Ik heb me nu ‘afgesloten’ voor haar prikkerige opmerkingen, waar ik eerst vaak heftig op reageerde, maar nu doet ze dat echt een stuk minder, zo negatief doen. Dus wie weet, als ik of iemand anders haar even had gewezen op zo’n soort wet, dan zou ze haar gedrag misschien ook veranderen. Dat verandert de persoonlijkheidsstoornis natuurlijk niet, maar maakt het wel dragelijker.

        Heleen, wat bizar he. Om te zien hoe je in je jeugd niet zag dat (een van) je ouders zo’n slechte invloed had(den) op het gezin. Hoe heb jij dat gedaan, met die daderimiterende delen, en ze herkennen? Ik heb Iris haar boeken (heel fijn), maar dat stuk lukt me niet goed, terwijl ik wel denk dat het nuttig is voor mij. Heel knap dat je zo bezig bent en blijft met jezelf ontgiften. Wat is het een lange weg hè. Heel veel sterkte en liefs, Liza

  3. BAM! Helemaal goed! Wat een informatief stuk. Ik zou graag willen bijdragen in het overdragen van kennis aan professionals. Of beter gezegd: ze opleiden tot professionals ;-). Al kost het mij veel negatieve energie moet ik eerlijk bekennen.
    Raad van de kinderbescherming zag het niet. Rechter had hem redelijk door… rechter heeft uiteindelijk een omgangsregeling vastgesteld tegen het advies in van de raad van de kinderbescherming. Mijn ex had ze helemaal in de tang (die dames van de raad). Maar de rechter had hem door.

    Nu meer dan 2 jaar verder. Veilig met onze dochter van bijna 3 jaar. Met hulp van een psycholoog er weer bovenop gekomen. Nu onze dochter helpen… ver weg van haar vader. Maar wel een omgangsregeling (1x per 2 weken). We hebben al veel bereikt, al wil je het liefst een normale band met je ex. Hij kan namelijk ook heel leuk zijn… alleen dat is voor even. Het gaat niet en zal ook nooit gaan. Acceptatie… en door. Nooit meer de oude zoals vroeger, maar wel sterker en minder naïef 😉 en een hele goede moeder 🙂

  4. Mooi stuk dit! Het gaat de goede kant op, als het begin en de aandacht er is kan het zich verder gaan ontwikkelen. Bewustwording is overal in de samenleving belangrijk… dus voorlichting is ook erg belangrijk. Dan kan huisgelijkgeweld in alle vormen sneller gesignaleerd worden. Denk dat zelf scholen daar meer aandacht aan zouden moeten geven in de vorm van voorlichting. Kinderen kunnen het dan ook herkennen wat men hen of in hun gezin gebeurt (als het gebeurt) en bevatten dat het niet normaal is wat er thuis gebeurt en kan hen helpen de drempel van hulpvragen of melden (bv op school) over te gaan.

  5. Scholen spelen een hoofdrol in herkenning van emotionele mishandeling en verwaarlozing. Bestaat het instituut schooldokter nog. Zo ja, zijn die gespecialiseerd in in kindermishandelingen en dan bedoel ik vooral op de psychische,

  6. “Daarnaast had maar liefst 44% van de onderzochte ouders zelf een jeugdtrauma door huiselijk geweld in hun eigen kindertijd. Met andere woorden: het gaat soms van generatie op generatie.”

    Och ja, zo herkenbaar.
    Mijn gestoorde moeder had een moeder die regelmatig met zelfmoord dreigde, zowel naar haar kinderen toe als naar haar echtgenoot.
    Mijn grootmoeder was dan weer grootgebracht door háár grootouders, omdat haar ouders als landarbeiders/dagloners door de regio moesten trekken om het brood bij elkaar te scharrelen, en dus geen thuis aan hun kind konden geven.
    (Mijn grootmoeder was geboren in 1902, om het even in historisch perspectief te plaatsen)

    Lang heb ik dan ook mijn moeder ter wille willen zijn. Haar veel ‘vergeven’.
    Tot ik er achter kwam dat al mijn ‘gegeef’ in een bodemloze put belandde.

    Mijn moeder’s (jeugd)trauma is geen reden om mij (nog langer) door haar te laten traumatiseren. Hoe begrijpelijk ok haar wangedrag is in het perspectief van háár geschiedenis.

    “Het houdt niet op, niet vanzelf” is een hele goede slagzin van een campagne tegen (psychologisch) huiselijk geweld.
    En voor mij houd het dus pas op nu ik het contact met de geweldpleger heb gebroken: m’n moeder.

  7. Goed dat hier aandacht voor gevraagd wordt.

    ‘Meer dan 80% psychische mishandeling, veel meer dan fysiek of seksueel geweld’. Maar bij fysiek of seksueel geweld is er meestal ook sprake van psychische, emotionele kindermishandeling.

    Wel vind ik het een goed idee om het te onderscheiden, waardoor er dan ook meer oog komt voor specifiek de psychische mishandeling.

    Daarbij is er m.i. sprake van een specifieke vorm van psychische mishandeling als het gaat om narcisme: narcistische misbruik (de hechting wordt misbruikt door de ouder zodat het kind in zijn/haar behoeften voldoet ipv andersom: jouw zelf mag er niet zijn) en narcistische kindermishandeling in de vorm van narcistische woede, minachting, doodzwijgen en last but nog least: beschuldiging, jij wordt schuldig bevonden aan alles. Deze dynamiek zouden hulpverleners meer moeten inzien. Sommigen zien het misschien wel, maar zien dat meer als pech waar je mee om moet gaan i.p.v. er sprake is van chronische kindermishandeling. En daar gaan ze de mist in.

    Ik kreeg laatst een onderzoek onder ogen, in opdracht van Movisie, dat specifiek gaat over de late gevolgen van emotionele mishandeling en verwaarlozing.
    https://www.movisie.nl/artikel/late-gevolgen-emotionele-mishandeling-verwaarlozing

    Sterkte voor iedereen!

    • “Maar bij fysiek of seksueel geweld is er meestal ook sprake van psychische, emotionele kindermishandeling.”

      Klopt zeker natuurlijk, goeie aanvulling! En dank voor dat rapport van Movisie, die kende ik nog niet.

  8. Dag Gerben,
    je plaatst jouw ervaring in een erg mooi historisch perspectief. Prachtig, dankjewel!
    Mij zelf heeft een dergelijke kijk de afgelopen tientallen jaren langzaam aan geholpen de eigen complexe puzzel te leggen. Een beeld krijgen van je eigen familie voorgeschiedenis èn tegelijk van de tijd en samenleving waarin zij leefden en de maatschappelijke taboes die er waren. Want die 2 staan zeker niet los van elkaar. Een familie is geen eilandje; familierelaties worden beïnvloed door wat er speelt in de tijd waarin zij leven / leefden; en omgekeerd natuurlijk. Elke generatie ouders is in feite bezig de vorige generatie kinderen op te voeden (zichzelf dus). En zo wordt de opgelopen schade doorgegeven aan een volgende generatie. Ikzelf doe dat nu net zo goed…. of ik dat nu wil of niet. Dit inzicht heeft mede bijgedragen (sinds mijn totale breakdown ruim 10 jaar geleden) uit een diep dal te klimmen, de ergste blokkades op te ruimen en los te laten. Altijd al was ik geïnteresseerd in menselijke relaties (wie weet in gang gezet door de gezinssituatie -wie zal het zeggen), waarom een mens doet zoals zhij doet; en in historische gebeurtenissen met grote invloed op de samenleving. Maar in de aanloop naar mijn ineenstorting, met het toenemende begrip van het waarom èn tijdens het herstel daarna, werd die interesse alleen maar sterker en ook super helpend. Al is dat persoonlijk natuurlijk. Véél lezen, films kijken en inleven in situaties in die ‘andere tijden’. Nog steeds. De doorlopende lijn en rode draad in opeenvolgende disfunctionele relaties, de trauma’s, hardheid en wreedheid in de samenleving als geheel; de manier waarop individuele mensen hierin probeerden te overleven. Praat ik hiermee psychisch gewelddadig gedrag van mijn eigen ouder goed? Zeker niet; deze ouder is -in déze tijd- verantwoordelijk geweest voor het eigen wanfunctioneren. Een tijd waarin de afgelopen 20 jaar openlijk veel gesproken is over huiselijk geweld. Hoe helpt mij dit inzicht dan toch? Op zijn minst het gehele plaatje van mijn eigen situatie en van familie te overzien: kijkenkijkenkijken. Begrijpen en geen valse hoop hebben, blij zijn met wat nu is. Er ontstaat af en aan ook iets van mededogen met de ouder die pleger was; verdriet om de ouder zelf, rouw over hoe de kinderen oordelen over hun opvoeding die ver in het verleden ligt. Want meer had deze ouder niet in huis. Is dat vergeven? Ik weet het niet, denk het eigenlijk niet. Maar gek genoeg is het óók geen verdriet meer om mijzelf als slachtoffer, of de andere kinderen. En dat geeft een zekere rust; juist nu alle contact met familieleden vrijwel zeker blijvend is verbroken. En er zo nu en dan gevaarlijke prikkels langskomen. Dan blijf ik kijken naar het totale plaatje van een ontspoorde familie geschiedenis en houd vast aan mij zelf. Met alle twijfels en onzekerheden van dien.

    Wat dus de ene persoon helpt, geldt vaak geheel niet voor een ander. Hieronder toch maar een selectief rijtje films en boeken die mij de afgelopen 20 jaar hebben leren kijken, herkennen en begrijpen.

    Films op familierelatie niveau:
    ‘Festen’ van Thomas Vinterberg
    ‘Leef’ van Willem van de Sande Bakhuyzen
    ‘Familie’ ook van Willem v.d. S.B.
    ‘A family Affair’ van Tom Fassaert

    Films en docu’s op niveau van individuele personen, samenleving en wereldgeschiedenis:
    ‘Das Weisse Band’ van Michael Haneke
    ‘Dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog’: 8-delig docudrama (2014) aan de hand van dagboeken en brieven van gewone burgers en soldaten uit 8 verschillende landen. Het collectieve trauma van 2 of 3 generaties geleden wordt hier zichtbaar.

    Voor wie van lezen houdt, een greep uit vele vele toepasselijke boeken:
    ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ van Judith Koelemeijer
    ‘De wintertuin’ van Jan Konst
    ‘De stamhouder’ van Alexander Münninghoff
    ‘Het familieportret’ van Jenna Blum
    Niet per se allemaal over narcisme. Wel over bijzondere familiegeschiedenissen, waarin meervoudig trauma de generaties door een rol speelt; of in hoeverre personen er mee in het reine komen. Daarnaast gewoon prachtig om te lezen. Wie weet heeft iemand er iets aan.

    • Bedankt voor je reactie.

      Ik reageer even kort en snel: NU in de biscoop de Japanse film “Shoplifters”, over een disfunctioneel ‘gezin’ dat heel wat functioneler is dan het lijkt. Best wel een ‘feel good movie’. Al gaat het ze niet over rozen.
      Een aanrader: ( https://nl.wikipedia.org/wiki/Manbiki_kazoku )

      Vorig jaar gezien: The Glass Castle. Een erg disfunctioneel gezin met (naar mijn mening) en een beetje een “Happy Hollywood” einde. Toch de moeite waard en (voor mij) wel herkenbaar. ( https://nl.wikipedia.org/wiki/The_Glass_Castle )

      Langer geleden gezien: De familie Bélier. Over een gezin met een stelletje behoorlijk maffe doven (ook best wel disfunctioneel), met best wel een goed einde.
      Uit Frankrijk, en die weten dat vaak wel op een niet-Hollywood manier goed af te sluiten. ( https://nl.wikipedia.org/wiki/La_Famille_Bélier )

  9. ja ja en wat dachten we van schoolprestatie,s en concequenties en gevolg tegenwoordig wordt er geluistert naar juffen en meesters van scholen die een mening mogen hebben over hyperactive kinderen zonder te kijken naar de thuissituatie slechte prestatie,s van kinderen en wordt hyperactie gekoppeld aan add adhd etc etc autisme en gepest worden op school en niet gekeken naar trauma,s en geestelijke of sexuele mishandeling thuis
    wij zitten tegenwoordig in een poeder en pillenmaatschappij er compleet geen zicht op het ziektebeeld trauma is en alles wordt afgedaan door geen ervaringsdeskundige maar een persoon die symptonen bestudeert heeft een grote kermis deze pillencultuur maakt junkie,s van onze kinderen hoe kan je ritalin geven methylfenidaat een verwante van coke en of speed als je vroeg genoeg in je leven begint met het nemen van deze shit krijg je een verandering van de hersenstruktuur en geestelijke indeling aldus een junkleven nervositeit, slapeloosheid, anorexia (eetstoornis), onregelmatige polsslag, hartproblemen en gewichtsverlies. Volgens de fabrikant is het een drugs waar je afhankelijk van wordt soms overlijdt er een kind gewoon door het gebruik van hun voorgeschreven medicijnen’. Of: ‘trouwens, kinderen die stimulerende medicijnen gebruiken, hebben tweemaal zoveel kans om later drugs te gaan gebruiken’. Of: ‘trouwens, eenderde van alle kinderen die deze medicijnen gebruiken, ontwikkelt binnen een jaar symptomen van dwangmatig gedrag’.”ikzelf had in de jaren 70 een verhoogte hersenactiviteit adhd bestond nog niet later in me leven kreeg ik een depressie dus ik naar een psychiater zegt de man jaa ik zie verhoogte hersenactiviteit dus je hebt adhd dus ik ga je ritalin geven ik zeg nee meneertje daar begin ik niet aan toen zei meneer nou dan heb ik een lekker pilletje voor je ik zeg laat er wordt tegenwoordig geen tijd en aandacht gegeven aan een natuurlijke manier van oplossen

Geef een reactie