Het Verdwenen Zelf presenteert: een film over intieme terreur

We zijn er echt trots op: op 9 december gaat de film “Zij lijkt het probleem te zijn” in première. Een educatieve film hoe je als professional emotionele en psychische mishandeling kan herkennen. Het is en blijft absoluut nodig dat meer professionals inzicht krijgen in deze problematiek. Uit de dagelijkse praktijk blijkt dat veel betrokken professionals deze vorm van mishandeling niet herkennen en zich door de pleger op een dwaalspoor laten zetten. Hertraumatisering ligt op de loer, omdat hulpverleners bijvoorbeeld dingen tegen het slachtoffer zeggen als ‘hij bedoelde het vast niet zo’. Dan wordt de situatie beoordeeld naar de maatstaven van een normale relatie. Het is geen normale relatie. De pleger bedoelt het helaas vaak wel zo destructief, zoals het ook ervaren wordt. Er valt nog een wereld te winnen op dit terrein. Slachtoffers kunnen zonder steun heel moeilijk loskomen van een dergelijke destructieve relatie. De rol van de professional is heel belangrijk.

Vandaar dat we erg blij waren toen we vorig jaar benaderd werden door Sanne te Pas van Canto Libre Films. Zij is documentairemaakster en vroeg ons mee te werken aan haar documentaire, waarvoor de opdracht werd gegeven door het preventiewerk huiselijk geweld van gemeente Amsterdam. De uitdaging was om binnen het tijdsbestek van een uur te laten zien hoe het patroon van dwingende controle (coercive control) oftewel intieme terreur zich voltrekt.

Het was niet eenvoudig om de film te kunnen realiseren. Slachtoffers wilden bijvoorbeeld meestal niet in beeld komen met hun getuigenis. Vaak is er nog een ex-partner dreigend op de achtergrond aanwezig, wil een slachtoffer niet de kinderen in een loyaliteitsconflict brengen of zijn er andere redenen waarom zelf in beeld komen niet veilig was. Dit gegeven laat direct zien hoe ernstig het verschijnsel intieme terreur is. Vandaar dat Sanne te Pas gekozen heeft voor het werken met acteurs. Zij vroeg Iris het script te schrijven. Tijdens de realisatie moest de aanpak over een andere boeg worden gegooid door de coronamaatregelen. Ook van de filmindustrie werden flinke aanpassingen gevraagd wegens steeds weer veranderende regels.

Maar nu is er dan het resultaat! Iris:

De uitdaging was om aan professionals de signalen mee te geven waaraan ze kunnen herkennen of er sprake is van eenzijdig machtsmisbruik binnen relaties. Veel professionals kijken bij relatieproblematiek door een bril die als het ware te positief is: ze gaan uit van normale relaties. Terwijl relaties waarin eenzijdig psychisch en emotioneel mishandeld wordt van een totaal andere orde zijn. Het gaat erom dat de kijker zich realiseert dat ‘leef je wat meer in de ander in’ , ‘Hou de boodschap bij jezelf’; de standaard communicatie- en omgangsregels, hierin niet van toepassing zijn. Dit is andere koek. We willen met deze film professionals ertoe brengen om die bekende bril af te zetten en een andere bril op te zetten. Dat vereist dat je wat je weet over normale relaties loslaat. Hier is een andere aanpak nodig.

We nodigen je uit om binnenkort de film te bekijken en vooral professionals in je netwerk te wijzen op de première van de film. We verklappen alvast dat de speelfilmscenes in de film worden afgewisseld met korte interviews met deskundigen. Wat zien we hier als kijker? En waarom is het zo ernstig wat we zien? We zien een vrouw met allerlei psychische problemen die ze niet begrijpt. Ze was ooit een succesvolle vrouw vol energie. Maar nu… Ze zoekt hulp en stuit op hulpverleners die haar klachten niet echt begrijpen en het eigenlijke probleem in eerste instantie niet zien. Gelukkig is er iemand uit haar direct omgeving die wel ziet wat er gaande is en gaat de therapeut op onderzoek uit. Dit zorgt voor een doorbraak in het proces.

Een paar experts, die al (tientallen) jaren werkzaam zijn op het gebied van huiselijk geweld, lichten toe wat er in de scenes gebeurt en waarom ze dit emotioneel geweld noemen. Sietske Dijkstra, psycholoog, onderzoeker en adviseur richt in haar werk al tientallen jaren op coercive control. Ook de andere twee experts, Sander van Arum en Charlotte van Besouw, zijn bekende namen in het werkveld van huiselijk geweld. Richèlle Hodiamont, psychologe en trainer en al jarenlang aan ons netwerk verbonden, vertelt wat zij dagelijks ziet in haar praktijk.

De experts leggen uit dat professionals het nog te weinig zien, dat kennis ontbreekt en hulpverleners helaas vaak de verkeerde beslissingen nemen. Een belangrijk moment in de film is bijvoorbeeld de conclusie dat mediation of communicatietrajecten tussen dader en slachtoffer niet werken als er sprake is van emotioneel geweld. Zij leggen ook uit waarom dit zo is. Zo zitten er in deze film talloze inzichten die essentieel zijn om de problematiek te kunnen bevatten. Daarnaast zullen slachtoffers veel herkenning vinden in de film.

Een paar reacties van kijkers:

    • Het is een uitmuntende educatieve film voor zowel hulpverleners als verschillende instanties (jeugdzorg etc). Mooi gespeeld, super helder uitgelegd en alle belangrijke punten worden aangeraakt.
    • Natuurlijk is elke situatie anders, maar deze film raakt zo de kern’
    • In die eerste minuten wordt al precies in beeld gebracht hoe dit gaat… en als je het herkent, dan blijf je kijken.
    • Wat een GEWELDIGE film… Dit kan het licht zijn in de tunnel voor vele wanhopige mensen, om hulp te (durven) zoeken. En ook voor therapeuten om door te vragen…
    • Een sterke film waardoor professionals intiem geweld kunnen herkennen en ook handvatten krijgen hoe hiermee om te gaan.

Wil je een professional wijzen op de première van de documentaire? Graag! Kijk dan hier voor de blog voor professionals, met de link naar de livestream van de première vanuit Pakhuis de Zwijger.

Wil je zelf kijken? Noteer vast 9 december in je agenda, tussen 14:00-16:00 is de première van de film live te zien. Na de première zullen we de film zelf op onze websites beschikbaar maken.

22 gedachten over “Het Verdwenen Zelf presenteert: een film over intieme terreur”

  1. Wat een goed nieuws. Het is heel belangrijk dat meer professionals zicht krijgen op de dynamiek die zich afspeelt en die ze inderdaad vaak niet kunnen duiden. Jullie website professionals speelt al een belangrijke rol in de informatievoorziening, maar ik denk dat een film nog meer toevoegt. Indringend beeld werkt vaak beter dan duizenden woorden. Wat mooi dat deze documentairemaakster jullie bij de film heeft gevraagd. Het is zo’n pittig onderwerp en dan moet je krachten bundelen om dit goed over te kunnen brengen.
    Afgaande op de boeken van Iris en het niveau van jullie beide websites weet ik zeker dat deze documentaire goed zal zijn. Ik ga ‘m zeker kijken en onder de aandacht brengen van wat mensen.
    Ik hoop dat ook andere ervaringsdeskundigen zullen helpen om de film onder de aandacht te brengen want er valt nog een wereld te winnen in het bekender maken van deze vorm van huiselijk geweld, die heel veel voorkomt en veel slachtoffers maakt. Ik spreek uit ervaring.

    1. Goed dat je zegt dat het ook voor ervaringsdeskundigen helpend is, om te verspreiden. Het is, als je de film kijkt, heel fijn dat de experts die er in zitten, bevestigen dat emotioneel geweld net zo goed geweld is. Dat is zo belangrijk om te (blijven) horen als slachtoffer.

  2. Wat goed. Fijn dat deze film er komt en vooral voor professionals. Zelf liep ik hier ook tegen aan (nog een etiket gekregen van borderline en mijn vader en broer van manisch depressiviteit) terwijl wij het niet zijn maar jarenlang met terreur in huis hebben geleefd. Ik mocht niet praten van een narcist, terwijl ik 53 jaar eronder geleden heb door mijn narcistische moeder en ook mijn jongste broer. Hopelijk brengt het inzichten voor iedereen die er mee te maken krijgen. Succes en ik ga hem ook kijken.

  3. Wat een schitterend idee!!! Niets anders beklijft zoals een docu dat kan doen. Zo slim (en uiterst zorgvuldig/respectvol) om met acteurs te werken. Ik voel zo’n ontiegelijke dankbaarheid voor dit initiatief, want ik ervaar nog elke dag het “ongeloof” (of is het ontkenning?) in professionele hulpverlening. Herkenning van mishandeling en misbruik is dè sleutel – naar mijn idee, want het is niet te vatten wat herkenning doet voor elk slachtoffer. Weten dat ik zo gek nog niet was, betekende een wereld van verschil. En daarin ben ik alvast niet de enige.

    1. Inderdaad Chantal, we hebben al best wat artikelen geschreven, maar er zijn veel mensen die meer in beelden denken en voelen en dat is ook zo bij professionals.

  4. Ik ben heel dankbaar dat jullie van het Verdwenen Zelf je op verschillende manieren inzetten om dit onderwerp onder de aandacht te brengen van professionals. Op het internet is tegenwoordig ontzettend veel over het onderwerp narcisme te vinden. Het meeste van slachtoffers voor slachtoffers. Hoe bereik je die professionals? Niet door ze aan te klagen. Ik merk dat jullie de verbinding zoeken en daar heb ik respect voor. Ik heb zelf ook vervelende ervaringen gehad met enkele hulpverleners, tegelijk heb ik ook gezien hoe deze mensen echt wel wat probeerden maar niet door het toneelstuk heen konden kijken. En hoe zouden ze dit zomaar kunnen? Er wordt geen aandacht aan besteed in de verschillende opleidingen, er zijn geen bijscholings- of studiedagen over. Uiteindelijk werd er gelukkig wel naar me geluisterd en het hielp dat ik naar jullie website voor professionals kon verwijzen. Maar dat moet mensen dan maar wel weer willen lezen.

    Deze documentaire lijkt me een grote stap vooruit. Hulde ook voor gemeente Amsterdam die dit mogelijk hebben gemaakt. En het zal niet eenvoudig zijn geweest om de inhoud te verzinnen, want de weerstand bij sommige professionals over het onderwerp alleen al is groot. Zie daar maar eens verder in te komen. Dat er zoveel deskundigen aan deze film hebben meegewerkt vind ik heel belangrijk. En nu nog de weg vinden naar het grote publiek: wat mij betreft gaat heel hulpverlenend Nederland de documentaire zien.

    1. Dank F. De film gaat niet over narcisme per se, maar over de gevolgen ervan, de emotionele en psychische mishandeling die zovelen moeten ondergaan.

  5. Hallo, ik ben erg benieuwd, en ga zeker kijken. Kennen jullie “Fred et Marie”, een Franstalige Belgische productie? Is op Youtube terug te vinden, en ook erg indrukwekkend, alleen ontbreekt het commentaar daarbij.

  6. Wat heb ik een diep respect voor jullie. Dankzij jullie wordt dit onderwerp en psychische en emotionele mishandeling op de kaart gezet en krijgt dit eindelijk de aandacht die zo nodig is. Het is de hoogste tijd dat zowel professionals, de overheid en de Nederlandse samenleving zich bewust worden van deze problematiek die zoveel slachtoffers kent.
    Dankjewel voor jullie keiharde inzet.
    Jacoba

  7. Hoi, super.
    Worden de voor en na beschouwingen van 9 december ook op deze site zichtbaar? Ik denk niet dat ik live kan kijken op woensdagmiddag….

    1. We gaan de film zelf in ieder geval beschikbaar stellen op onze site. Of de interviews beschikbaar worden die we van te voren en na afloop van de film doen, laat ik nog weten.

  8. Ik kijk uit naar de film en breng deze onder de aandacht bij collega’s, hulpverleners. Psychische mishandeling ligt zo vaak onder hulpvragen en wordt zoals bekend zo weinig (h)erkend door hulpverleners en andere professionals. Het volgende stukje uit de bovenstaande tekst bevestigt dat: “Een belangrijk moment in de film is bijvoorbeeld de conclusie dat mediation of communicatietrajecten tussen dader en slachtoffer niet werken als er sprake is van emotioneel geweld.” Ik zie als hulpverlener vaak de ellende van mediation, of Ouderschap na Scheiden als psychische mishandeling de onderliggende dynamiek is, verborgen achter een schijnbaar weldenkende en goed meewerkende dader maar net zo goed achter een dader die stelselmatig de hulpverlening knalhard ondermijnt. Variaties zijn er vele. De afgelopen tijd wordt jullie website voor professionals en het GGD-artikel van Tako toch (tot mijn verrassing!) soms goed ontvangen door andere hulpverleners. En leidt het soms tot het inzicht dat NIET zoals meestal wordt ingezet op verbetering van de oudercommunicatie, en ontstaat er daardoor ruimte om op andere manieren te komen tot verbetering van de omgang of om daar in ieder geval naar te zoeken. Dan draait het als eerste om deskundigheidsbevordering bij het slachtoffer van deze mishandeling (wat ook bijdraagt aan herstel) en heel strak en consequent een communicatie strategie volgen richting de ex. Jullie website en boeken zijn hierbij zo ondersteunend! En nu dan de film, wat fijn!

    1. Dank Jaap! En ook goed dat je als hulpverlener werkt om dit voor elkaar te krijgen, om slachtoffers inzicht te bieden in waar ze in terecht zijn gekomen, heel waardevol. En wat jij ook aangeeft: vanuit meerdere experts op het terrein is het al vaker gezegd: mediation of andere gezamenlijke trajecten werken niet bij ‘intieme terreur’. Afgelopen donderdag werd dit tijdens een congres nog eens een paar keer herhaald zelfs. Hoog nodig dat dit inzicht doordringt, daarvoor is inderdaad kennis nodig van emotionele en psychische mishandeling.

  9. Ik vind dit zo ontzettend goed en waardevol. Wat geweldig dat jullie dit hebben gedaan, dit is zo helpend. Jullie mogen trots op jezelf zijn. Bedankt dat jullie zoveel werk verrichten voor ons slachtoffers!

    Ik ga dit zeker onder de aandacht brengen, zowel bij mijn psycholoog als bij mensen in mijn omgeving. En o ja, mijn voormalige collega’s zal ik ook tippen hierover.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *