Het inzicht dat mij later overeind hield

Dit is een gastcolumn van Tine.

In 2015 kwam ik in een burn-out terecht. Geen plotselinge klap, maar een langzaam proces van uitputting. Alsof ik al jaren op een smalle richel liep die steeds smaller werd, tot er op een ochtend niets meer te balanceren viel. Mijn lichaam trok aan de noodrem. Ik kwam tot stilstand.

In die stilte – die eerst voelde als falen – werd iets anders hoorbaar. Een zachtere stem, die ik jarenlang had genegeerd omdat ik bezig was met aanpassen, voldoen en overeind blijven.

Tijdens een gesprek met de psycholoog viel er een zin die alles kantelde. Niet zoeken naar wat er mis was met mij, maar woorden krijgen voor wat er om mij heen mis was geweest. Het licht dat daardoor naar binnen viel was niet fel, maar helder genoeg om te zien wat ik eerder alleen als schaduw had gevoeld.

De twijfel, de verwarring, het gevoel altijd tekort te schieten, het bleek geen persoonlijk falen. Het was een patroon. Een patroon dat een naam had: narcistische mishandeling.

De boeken van Het Verdwenen Zelf van Iris Koops gaven vervolgens taal aan ervaringen die jarenlang onbenoemd waren gebleven. Gaslighting, rolverwarring, het langzaam kwijtraken van je innerlijke kompas – het werd begrijpelijk, en daardoor draaglijker.

De breuk en de echo’s erna

Dat jaar durfde ik de breuk met mijn moeder aan te gaan. Ik moest mezelf beschermen. Onderstaand leesfragment uit mijn autobiografische boek De Stille Sloopkogel (hoofdstuk 6) beschrijft dat moment:

Zij had jarenlang olie op het vuur gegooid. Ik had me geplooid, gepast, gepolijst — steeds opnieuw. Maar ik ging eraan onderdoor. Ik moest kiezen voor mezelf. En dat deed ik. Niet in één keer. Maar stap voor stap. Signaal na signaal. Tot het moment kwam waarop ik wist: ik moet loslaten. Niet uit onverschilligheid, maar uit zelfbehoud.

Soms is loslaten geen keuze, maar een overleving.

Rouw is niet altijd een begrafenis. Soms is het een keuze. Een afscheid zonder kist. Een herinnering die blijft, maar een contact dat niet meer kan. En dat is ook rouw. Misschien wel de moeilijkste vorm.

De helderheid die dit inzicht bracht, riep tegelijkertijd tegenkrachten op. De flying monkeys kwamen: familieleden die aandrongen, beschuldigden of het verhaal van een ander bleven herhalen. Precies zoals Iris Koops beschrijft: een toxisch systeem dat zichzelf probeert te herstellen door jou terug te duwen in de oude rol.

Het was pijnlijk, vooral toen mijn kinderen erin werden meegetrokken. Maar het inzicht dat ik had gekregen bleef als een klein, standvastig lichtje branden. Blijf bij jezelf. Je ziet het nu.

2020 – het verlies dat alles openbrak

In 2020 overleed mijn 24-jarige zoon aan een ontstoken hartspier. Een verlies dat elke moeder vreest. De leegte was totaal.

Wat het nog zwaarder maakte, was dat ik niet welkom was op zijn uitvaart. Mijn naam ontbrak op de rouwkaart. Mijn plek als moeder werd ontkend. Het was alsof een oude wond opnieuw werd opengeretenn – maar dit keer wist ik waar de pijn vandaan kwam.

Zonder het inzicht uit 2015, zonder de kaders die ik via de boeken van Iris Koops had gekregen, was ik waarschijnlijk compleet ingestort. Maar doordat ik inmiddels begreep hoe verhalen kunnen kantelen en hoe systemen mensen kunnen uitspelen, kon ik zien dat dit niet ging over mijn liefde voor mijn kind. Niet over mijn waarde als moeder.

Het verdriet bleef even groot. Maar de schuld en verwarring liet ik niet meer toe. In die ruimte ontstond iets onverwachts: zachtheid. Adem. Een begin van heling.

Wanneer het lichaam spreekt

Pas later, jaren na dit alles, nam mijn lichaam opnieuw het woord en dit keer onverbiddelijk. Ik werd gediagnosticeerd met MSA, een zeldzame, progressieve neurologische aandoening.

Ik was mentaal op tijd geweest. Ik had de patronen doorzien, grenzen gesteld en alle extreme narcistische invloeden uit mijn leven verwijderd. Maar fysiek gezien was de schade al aangericht. Jarenlange overbelasting van mijn systeem had zijn sporen nagelaten.

Ik kan niet zeggen dat het ernstige narcistisch misbruik dat ik heb meegemaakt MSA heeft veroorzaakt. Maar ik kan wel zeggen wat ik in mijn eigen lichaam heb ervaren: dat langdurige destructieve relaties een diepe impact hebben op het zenuwstelsel, het immuunsysteem en de draagkracht van een mens. Dat chronische stress en voortdurende alertheid niet zonder gevolgen blijven.

Voor mij voelt het alsof mijn lichaam uiteindelijk de rekening presenteerde van alles wat ik te lang heb moeten dragen.

Wat ik wil doorgeven

Herstel begint soms niet bij het einde, maar bij het inzicht dat eraan voorafgaat. Wanneer je begrijpt wat je is overkomen, ontstaat er ruimte om te dragen wat anders ondraaglijk blijft. En vooral dit:

Wacht niet tot je lichaam het voor je beslist. Kies eerder. Kies zachter. Kies voor jezelf.

Dat inzicht vormt ook één van de thema’s in mijn autobiografische boek De Stille Sloopkogel, dat later dit jaar zal verschijnen: dat zelfs wanneer het leven afbrokkelt, er een stille vorm van moed kan ontstaan. Een kracht die fluistert:“Je bent er nog. En je doet het.”

Op deze website volgt een nieuwe blog zodra mijn boek verschenen is.