‘Mijn moeder had toneelspeelster moeten worden’

“Haar ijskoude blikken herinner ik me nog heel goed. In gezelschap deed ze het zo dat niemand anders dit kon zien. Dan keek ze me weer aan met zo’n intens vernietigende blik, die zei: ‘Je doet weer niet wat ik van jou verwacht!’ Niets was goed.”

Psycholoog Gebi Rodenburg beschrijft in een vandaag gepubliceerd artikel in het Vaktijdschrift GGZ wat psychische mishandeling is en hoe belangrijk het is om te leren herkennen. Via een beschrijving van het therapieproces van cliënt Martha wordt de impact van een jeugd vol psychische mishandeling duidelijk.

Gebi is lid van het netwerk van therapeuten, psychologen en coaches van het Verdwenen Zelf. In het artikel beschrijft ze hoe ze de gevolgen van psychische mishandeling bij cliënten leerde herkennen en wat belangrijk is in de therapeutische behandeling. Deze groep cliënten vraagt namelijk echt een andere benadering.

Martha had twee exen die haar mishandeld hadden en heeft ernstige psychische en fysieke klachten. De therapie van Gebi leek in eerste instantie nauwelijks aan te slaan: “Martha zat in het eerste jaar van de behandeling tegenover me, uitgeblust, moegestreden. De achtergrond van haar klachten was mij nog niet duidelijk. Ik kwam op dat moment niet verder in de behandeling.”

Gebi kreeg via een kennis informatie over psychische mishandeling in handen, waaronder de boeken van Iris, en dat maakte een groot verschil: “Ik kan me het moment nog goed herinneren dat ik de kennis over psychische mishandeling die ik had opgedaan voor het eerst inbracht in een sessie met haar. Ineens zat ze rechtop en keek me recht aan, er was contact. Er kwam iets in beweging en stap voor stap kwam de traumaverwerking op gang.”

Samen legden ze de puzzel over Martha’s jeugd. Martha getuigde bijvoorbeeld over hoe haar moeder telkens razendsnel van gedaante kon veranderen, zonder dat iemand dat doorhad: “Mijn moeder had toneelspeelster moeten worden. Als ik bijvoorbeeld bij haar in het bejaardentehuis was dan deed ze tegen mij heel gemeen. Dan ging de deur open en kwam er een verpleegster binnen. In een fractie van een seconde was ze echt een hele lieve oude vrouw. Ze veranderde totaal.”

Gebi wisselt in het artikel theoretische informatie over psychische mishandeling af met fragmenten uit sessies met Martha. Zij wil met dit artikel het bewustzijn over de impact van psychisch geweld vergroten en wat in de hulp aan cliënten belangrijk is. De gevolgen voor kinderen die opgroeien in een dergelijke context zijn vaak enorm, terwijl ze later de oorzaak van hun klachten niet kunnen vaststellen.

‘De immer latent aanwezige dreiging van psychisch geweld maakt dat slachtoffers hyperalert en angstig zijn,  maar waarom ze dat zijn ontgaat hen. Mede daardoor wijten ze de stress die ze voelen aan zichzelf of aan omstandigheden. Maar al te vaak dreigde in deze (gezins)relaties een lading sneren, een valse blik of een narcistische woede-uitbarsting. Alleen al de dreiging van geweld is dan voldoende om slachtoffers emotioneel en psychisch te kooien. Een andere cliënte van mij vergeleek haar zeer overweldigende en destructieve thuissituatie met ’Russische roulette’. Het enige voorspelbare was de onvoorspelbaarheid’.

Voor Martha was het inzicht dat ze jarenlang mishandeld werd door haar moeder, en de impact die dit had op haar latere leven, cruciaal: “Voor mij vielen er vele puzzelstukjes op zijn plaats.” Voor Gebi was het als psycholoog soms een zoektocht. “Het is echter mogelijk om hierin een wezenlijk verschil te maken als behandelaar. Martha vond een weg om uit haar onzichtbare gevangenis te ontsnappen, het ‘land van duisternis’ te verlaten en haar authentieke zelf steeds meer te (her)ontdekken.”

Met dit artikel bereiken we duizenden professionals die cliënten begeleiden en behandelen in de GGZ zoals psychiaters, sociaal werkers, therapeuten en psychologen. Lees hier het hele artikel op ggz.nl (scroll door naar pagina 14).

11 gedachten over “‘Mijn moeder had toneelspeelster moeten worden’”

    1. Dank je SummerMoon,
      helemaal mee eens… ik hoop dat het artikel en de kennis van het Verdwenen Zelf vele professionals zal gaan bereiken.

      Groet, Gebi.

  1. Toen ik de kop van het artikel las, schoot ik hardop in de lach.
    Wat een herkenning, zelfs op haar sterfbed speelde ze toneel en belazerde anderen.
    Ik stond erbij en keek ernaar. Wat een groot toneelspel!
    Eenmaal alleen met haar veranderde ze weer in de narcistische moeder en kreeg ik allerlei vuiligheid over mij heen.
    Dat had ik al 50 jaar aan moeten horen, niets nieuws voor mij.
    Nu echter draaide ik het om door tegen haar te zeggen dat ik mijn hele leven van haar gehouden heb, me in allerlei bochten heb gewrongen om haar liefde te krijgen en het niet kreeg.
    Wat er toen gebeurde: ze vloog overeind (op haar sterfbed) en ik voelde haar handen om mijn keel, of de duivel in haar zat, zo koud en harteloos.
    Ik ben weggegaan, heb mijn laatste uur met haar opgeschreven en aan broers en zussen laten lezen; NIEMAND geloofde mij, ze lag immers de 24 uur daarvoor “in coma”. Toen mijn man de deur dicht deed nadat broers en zussen vertrokken waren, kwam ze overeind en zei: “zo dat hebben we ook weer gehad.” Hoezo toneelspeelster!

    1. Wat een heftig verhaal/voorbeeld Merel 🙁
      En ik snap de herkenning in het artikel.
      En dat op het sterfbed van je moeder.
      Zo isolerend voor jou (dat was ook de bedoeling) dat alleen jij deze kant van haar te zien kreeg en door haar shapeshiften de anderen geen idee hadden en het niet konden geloven omdat het zo extreem gedrag was. Je moet hierin heel alleen zijn geweest, lijkt me.

      sterkte en vriendelijke groeten, Gebi.

      1. Dank je wel, Gebi,
        Ja het was erg confronterend, niemand geloofde mij en ik werd weer (nu door de familie) als leugenaarster neergezet en dat terwijl ik de waarheid sprak. 2 van mijn broers hebben met mij gebroken, omdat ze mij niet willen geloven. Moeder was een narcist, maar niet zo slecht/ extreem zoals ik vertel.
        Toch is het echt waar gebeurd, ook alle andere dingen, maar ik was de pispaal en waarom???
        Waarom koos ze mij hiervoor uit?
        Geen idee.
        Waarom trouwde ik een narcistische man en herhaalt alles zich?
        Geen idee.

        Liefs en een fijn weekend!
        Merel (72)

  2. Ik geloof je wel Merel! Dat ‘NIEMAND geloofde mij’.
    Slaat bij me aan, want dat herken ik al levenslang. Zo erg als je niet geloofd wordt. Zo eenzaam maakt dat. Mijn moeder maakte mij tot zondebok van de hele familie. Ik heb haar leven gekopieerd en nog geloven mijn broers en zusters me niet, op één na. Ik mag nooit over moeder en vroeger praten. Ik maakte dezelfde fouten als mijn moeder toen mijn kinderen klein waren en ik had een psychopathische, zeer intelligente man. Om gek te worden…, maar ik ben er doorheen gekomen en na mijn 70e jaar tot mijzelf gekomen. Heel gek en fantastisch dat ik me gelukkig voel met wat ik kan, ben en wil.
    Dit is nu toch een kroon op mijn lange moeilijke leven!

    1. Heftig verhaal Frederika.
      eenzaamheid door het isolement als gevolg van het tot zondebok gemaakt worden.
      Bijzonder dat je na je 70e tot jezelf bent gekomen en van overleven in staat bent om te gaan leven.

      Sterkte met alles en groet, Gebi.

    2. Dank je wel, Frederika.
      Het doet me zo goed om mijn verhaal met jullie te kunnen delen, eindelijk wordt ik wel geloofd.
      Ik ben heel veel kwijtgeraakt, maar heb mezelf teruggevonden en weet wie ik ben.
      Ook ik ben nu gelukkig al mis ik mijn kinderen en kleinkinderen nog dagelijks (groot-ouderverstoting).
      We mogen onze zuur verdiende KROON met ere dragen.

      Liefs en een fijn weekend!
      Merel (72)

  3. Mooi en belangrijk artikel over dwingende controle en psychische mishandeling in het GGZ Vaktijdschrift. Hoe ziet het eruit? Hoe kun je het herkennen? O.a. deze vragen worden beantwoord. Verplichte kost m.i. voor iedere hulpverlener binnen de GGZ! Er kunnen levens mee worden gered.

    1. Wauw Denise. Dank voor deze heldere en rake woorden. Laten we hopen dat er weer meer hulpverleners AAN gaan op dit onderwerp. Stap voor stap…

  4. Wat een goed artikel, trots op mijn vrouw en collega Gebi Rodenburg en de co-auteurs Iris Koops en Tako Engelfriet. Sterk de casus gecombineerd met de theoretische duiding, dit is al helpend voor de lezer die zich hierin herkent en een kleine stap om dan hulp te zoeken bij bv. Het Verdwenen Zelf.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *